( ادله اصوليين براى اثبات برائت )
اصوليين كه در موارد شبهات حكميه تحريميه و فقدان نص برائتى شدهاند و به اباحهء ظاهريه حكم كردهاند براى اثبات مدعاى خود به ادلّه اربعه يعنى كتاب و سنت و اجماع و عقل تمسك نمودهاند .
( امّا الكتاب )
از قرآن به شش آيه تمسك نمودهاند كه مرحوم شيخ دلالت پارهاى از آيات را قبول ندارند .
آيهء اوّل : خداوند در سوره طلاق آيه هفتم مىفرمايد :
لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً .
محل شاهد جملهء وسط آيه است :
« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها » .
بعضى از اصوليين ( منظور صاحب فصول است ) مدعى شدهاند كه دلالت اين جمله بر اصالة البراءة در باب شك در تكليف واضح است به اينكه بگوئيم مراد از ماء موصوله عبارتست از تكليف « وجوب ، حرمت » و مراد از آتاها به معناى اعلمها و بين لها است و معناى آيه اينست كه خداوند بندگان خود را مكلف نمىسازد مگر به آن تكاليفى كه به آنان اعلام فرموده و بيان داشته و حصر مفهوم دارد پس مفهوم آيه اينست كه : بنابراين نسبت به تكاليفى كه به ما اعلام و ابلاغ نفرموده و لو در واقع باشند ما مكلف نيستيم حال نسبت به شرب توتون از سوى مولى بيانى نرسيده پس ما مكلف نيستيم و اگر هم مرتكب