ذكر باقى آنها صرفنظر مىكنيم .
از طرف ديگر هر حديثى كه از معصومين ( ع ) صادر شده باشد در حق ما حجت و واجب الاتباع است و هذا امر واضح و ثبت حجية كلامهم ( ع ) فى علم الكلام .
از طرف سوّم ما علم تفصيلى نداريم به اينكه دانهدانهء احاديث صادره كدام است ؟ كدام صادر شده ؟ و كدام صادر نشده ؟ و از طرف چهارم همه قبول داريم به اينكه : اذا تعذر العلم قام الظن مقامه چون احتياط ممكن نيست پس نتيجه مىگيريم كه : هر حديثى كه مظنون الصدور است در حق ما حجّت است و هذا هو المطلوب .
سؤال : چه عاملى باعث شد كه اصحاب ائمه و خود ائمه ( ع ) به ويژه از زمان امام هشتم ( ع ) به اين طرف آنهمه نسبت به تنقيح و تبويب و ثبت و ضبط احاديث و تميز سره از ناسره اهميت بدهند ؟
جواب : سه عامل اساسى سرچشمه اين امر بود :
1 - احاديث اساس دين بوده و احكام شرعيه بر آنها مبتنى است و جا دارد كه اينهمه ائمه ( ع ) به اين امور اهميت دهند حتى ائمه ( ع ) در حق برخى از آنها فرمودهاند :
( لو لا هؤلاء الاربعة لاندرست آثار النبوة ) .
2 - شما ملاحظه مىكنيد كه يك مورخ هنگامى كه يك مطلب تاريخى را مىخواهد ثبت كند چه زحماتى را متحمل مىشود تا سند تاريخى دقيقترى را بدست آورده و آن را عرضه كند با اينكه اى چهبسا برآن مسئله در حال حاضر اثر دينى و دنيوى هم مترتب نيست و اصولا اين طبيعت انسان است كه مىكوشد تا كارى را هرچه مستحكمتر انجام دهد آنگاه وقتىكه در يك حادثه تاريخى اينهمه اهميت دهند پس در احاديث كه اساس دين است و آيندگان تا
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 196
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٩٦