( الرابع - دليل العقل )
چهارمين دليل از ادلّهء حجيت خبر واحد عبارتست از حكم العقل و دليل عقلى و همان گونه كه اجماع از سوى علماء چند نوع تقرير شده بود همچنين دليل عقلى نيز چند گونه تقرير شده است :
1 - برخى از اين وجوه نتيجهاش حجيت خصوص ظن حاصله از خبر واحد است .
2 - و برخى از اين وجوه نتيجه مىدهد حجيت مطلق الظن را اعم از ظن اطمينانى و غيره و باز اعم از اينكه از راه خبر واحد بدست آيد يا از طرق ديگر .
3 - و برخى از اين وجوه نتيجهاش حجيت خصوص ظن اطمينانى اعم از اينكه از طريق خبر واحد حاصل شود و يا از طرق ديگر .
قسم دوم و سوم امروزه طرفدارى ندارد و لذا مورد بحث هم نيست و عمده قسمت اوّل است كه ما در اين شرح عنوان مىكنيم خود اين قسمت به چند بيان ذكر شده كه مجموعا در كتاب شريفه رسائل به سه بيان اشاره شده و هر سه بيان عند الشيخ ره مورد اشكال است .
1 - بيان خود مرحوم شيخ 2 - بيان مرحوم فاضل تونى در وافيه 3 - بيان مرحوم ملا محمد تقى اصفهانى در هداية المسترشدين .
امّا بيان شيخ : از طرفى ما اجمالا مىدانيم كه از ميان آنهمه احاديثى كه بدست ما رسيده در حدود 80 % آنها از معصومين ( ع ) صادر شده و اينچنين نيست كه همهء اينها كذب باشد و دليل بر اين علم اجمالى قرائن فراوانى است كه در كتب رجال و حديث و فقه وجود دارد كه نشانگر كيفيت صدور احاديث از