برمىدارد و چرخ بلافاصله مىايستد يعنى اين چرخ كوچك نياز به گرداننده دارد امّا چرخ عظيم هستى نياز به گرداننده ندارد ؟ و . . . . حال اخباريين از اين گروه هم نيستند چون اصولا استدلالى ندارند نه تفصيلا و نه اجمالا بلكه از هر موضوعى از موضوعات اعتقادى كه بپرسى مىگويد : روينا كذا و كذا . . .
بنابراين اخبارى فاسد العقيده است و روايات او نبايد پذيرفته شود .
قلت : شيخ طوسى مىفرمايد : چه اشكالى دارد كه ما بگوئيم : حضرات اخباريين عارف باللّه هستند و معارف دينى و عقيدتى را باور دارند و يقين مطلوب در اين وادى براى آنها نيز حاصل است پس اينان هم از اصحاب الجملة هستند منتهى از آن رهگذر كه ذكر دليل و اقامه برهان براى آنان دشوار بوده و لذا راه آسانتر را برگزيدند كه همان راه روايت باشد و گفتند روينا كذا ، روينا كذا و . . . .
سؤال : شيوهء اخباريين تالى فاسد داشته و مستلزم دور است زيرا كه تا خداى حكيمى نباشد كه حقانيت انبياء و صدق آنها و عصمت آنان اثبات نمىشود از طرف ديگر اگر ما بخواهيم اثبات وجود خدا و توحيد و . . . . را با اين وسائل به اثبات برسانيم دور خواهد شد حال آيا لازم است كه اخبارى بداند كه اين روش يعنى ذكر روايت در اصول دين تالى فاسد دارد و بايد قبل از ذكر روايت عقائد را با برهان بلد باشد يا خير ؟ .
جواب : خير اين مقدار هم لازم نيست بلكه آنچه مهم و لازم است اينكه آنان عالم عارف به معارف باشند كه خوشبختانه آنها فى الجملة عارفند و بيش از اين لازم نيست و امّا خطائى كه كردهاند كه سخنان آنها مستلزم دور است اين موجب تكفير و تفسيق آنان نيست .
گروه سوّم : دسته از راويان حديث جزء فرقههاى فطحيه و واقفيه و اسماعيليه و . . . هستند و راجع به اينها دو جواب داريم : يكى اينكه به نظر ما
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 150
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٥٠