جواب شيخ طوسى : اوّلا تنها برخى از رواة حديث اينگونه احاديث را نقل نمودهاند و بيشتر آنان اين قبيل روايات را نقل نكردهاند آنگاه چرا به روايات اكثر عمل نكنيم ؟ چرا با يك چوب همه را برانيم ؟ و ثانيا برفرض كه خيلى از رواة حتى اين احاديث باطله را هم نقل كرده باشند مىگوئيم : مجرّد نقل دليل آن نيست كه خود آنها به اين روايات عمل كرده باشند زيرا كه برخى از رواة بنا را بر اين گذارده بودند كه همهء روايات را نقل كنند و هيچ حديثى را فروگذار نكنند اگرچه خود عامل به آن احاديث نبوده و يا اعتقادى به آنها نداشتند و از اين طرف هم ما به صرف نقل حديث از سوى يك راوى بدان اعتماد نمىكنيم بلكه اعتماد ما بر عمل اصحاب به يك حديث است پس به هر حديثى كه اصحاب عمل نموده باشند ما نيز عمل مىكنيم و الّا فلا .
اشكال ششم : شماها چگونه به اخبار روايات موجوده عمل مىكنيد درحالىكه بيشتر راويان اين احاديث يا از فرقههاى مجبّره و جبرى مسلكها هستند و يا از فرقههاى مشبهه و قائل به تشبيه هستند و يا از فرقههاى مقلّده يعنى قائلين به تقليد حتى در اصول دين هستند مثل دستهاى از اخباريين و يا از فرقههاى غلاة و غلوكنندگان هستند و يا از فرق واقفيه يعنى توقفكنندگان در امام هفتم هستند و يا از فطحى مذهبها يعنى پيروان عبد اللّه بن جعفر معروف به عبد اللّه افطح هستند و يا اسماعيلى مذهب و يا از ساير فرقههاى باطله هستند و خلاصه راويان اخبار غالبا فاسد المذهب و ضعيف مىباشند آنگاه مبناى شما چيست ؟ آيا ملاك عمل الاصحاب است ؟ يا ملاك عدالت راوى است ؟ اگر ملاك شما در باب خبر عمل الاصحاب است مىگوئيم اصحاب به روايات اين دسته از رواة هم عمل كردهاند پس بايد تجويز كند عمل به روايات هر فاسق و فاجر و هر كافر و لا مذهبى را كه مورد وثوق و متحرز از كذب است و حال آنكه چنين نمىكنيد و اگر ملاك شما در باب خبر عدالت
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 147
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٤٧