است آن كتبى كه در اثر شدت تقيه دفن شد و آن اينكه امام فرمود : حدثوا بها فانها حق يعنى حديث كنيد و نقل كنيد از آنها چون آن كتب و احاديث حق است و از جمله رواياتى كه در رابطه با مذاكره احاديث و دستور به كتابت آنها وارد شده از جمله امام به راوى مىفرمايد : اكتب و بث علمك فى بنى عمك فانه يأتى زمان هرج لا يأنسون الّا بكتبهم يعنى سخنان ما را بنويس و دانش اندوخته خويش را در ميان بنى عم خود پخش كن زيرا زمانى خواهد آمد پرآشوب كه در آن عصر انسانها تنها به كتابهاى خود اعتماد مىكنند [ هم اكنون اگر كتب حديث معتبر شيعه نبود ما هيچ راهى براى رسيدن به احكام نداشتيم و بايد به دام قياس و استحسان گرفتار مىآمديم شكر اللّه مساعيهم الجميلة و ادخلهم اللّه بحبوحة جنانه ] .
و از جمله رواياتى كه نقل به معنا را اجازه مىدهد كه دليل بر حجيت قول آن ناقل به معنى است و از جمله احاديث مستفيضه بلكه متواترهاى كه دربارهء ارزش مرد مسلمان وارد شده كه : اعرفوا منازل الرجال منا به قدر روايتهم عنا يعنى ارزش هر مردى به مقدار روايت او از ما است .
شيخ مىفرمايد اين روايات يكايك دليل بر حجيت خبر واحد نيست ولى مجموع اينها دال بر حجيت خبر است به اين بيان كه در تكتك آنها سه احتمال وجود دارد .
1 - مراد خبر متواتر باشد .
2 - مراد عمل به خبر واحد مع القرينه باشد .
3 - مراد عمل به خبر واحد مجرّد باشد و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال .
امّا با توجه به اينكه حديث متواتر و مع القرينه بسيار نادر است و اينهمه هياهو ندارد و از طرفى ائمه ( ع ) اينهمه به اين امور يعنى حفظ و كتابت و . . . .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 136
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٣٦