مىيابد تا به اينجا كه سائل مىپرسد : يا بن رسول اللّه اگر دو نفر حاكم انتخاب كرديم و آن دو در حكم اختلاف كردند و مدرك اختلافشان هم روايت بود يعنى هركدام به استناد حديثى از شما قضاوت بر خلاف ديگرى نمودند چه كنيم ؟ حضرت فرمودند : حديثى را كه مجمع عليه است يعنى شهرت روائى دارد اخذ كنيد و آن را كه شذوذ روائى دارد طرح كنيد و هكذا معيارهاى ديگرى كه براى ترجيح احد الحديثين ذكر كردند كه كاملا مربوط به ترجيح احد الحديثين بر ديگرى است پس ذيل حديث به ما نحن فيه مرتبط مىشود .
حديث مشهور ديگر در ميان اخبار علاجيه روايت مرفوعهء زراره است اين حديث مستقيما مربوط به تعارض حديثين و شيوهء معالجهء آنها است و ربطى به باب قضاوت و فتوا ندارد و در حدود پنج مرجح از مرجحات احدى الروايتين بر ديگرى ذكر مىكند منتهى از لحاظ سند مبتلا به اشكالاتى است كه در مبحث حجيت شهرت اشاره شد و در باب تعادل و تراجيح نيز خواهد آمد و لكن شهرت عملى ضعف سند را جبران مىكند و در يك فراز آن چنين آمده :
« خذ با عدلهما عندك و اوثقهما فى نفسك » .
حديث ديگر روايت حسن بن جهم از امام رضا عليه السلام است كه راوى مىپرسد : يجيئنا الرجلان و كلاهما ثقة بحديثين مختلفين فلا نعلم ايهما الحق ؟
قال : اذا لم تعلم فموسع عليك بايهما اخذت حديث ديگر روايت حارث بن مغيره است كه در اين حديث امام صادق ( ع ) مىفرمايد : اذا سمعت من اصحابك الحديث و كلهم ثقة فموسع عليك حتى ترى القائم ( ع ) [ امام معصوم زمان خودت ] اين چهار حديث و جز اينها از روايات علاجيه كه حدود سيزده روايت است و در باب خود خواهد آمد .
و امّا كيفيت استدلال : مقدمه : نكته اوّل : مورد بحث ما خبر واحد ظنى الصدور و يا غير مقطوع الصدور است و مورد اخبار علاجيه هم خبرهاى غير
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 123
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٢٣