- مانند دفن ميت - و مالى به خاطر اصل كار ( دفن كردن ) بذل نشود ، بلكه به خاطر اينكه عمل خاصى ( دفن مخصوصى ) اختيار شده است اشكالى ندارد ؛ پس آنچه حرام است ، گرفتن اجرت براى اصل دفن مىباشد و امّا اگر ولى ، جاى خاص و قبر مخصوصى را انتخاب كند و مال را براى حفر آن مكان مخصوص بدهد ظاهر اين است كه مانعى ندارد ، چنانكه مانعى ندارد پزشك براى حاضر شدن نزد بيمار اجرت بگيرد ؛ اگرچه براى گرفتن اجرت براى اصل معالجه ، اشكال شده است ، ولى اقوا جايز بودن آن است ، اگر عمل ، تعبّدى باشد - كه در آن قصد قربت شرط است - مانند غسل دادن ميت ، اجرت گرفتن بر آن در هر صورت جايز نيست ، البته گرفتن اجرت براى برخى از كارهاى غير واجب اشكال ندارد ، همانگونه كه در غسل ميت گذشت . يكى از چيزهايى كه بر انسان واجب است ، ياد دادن مسائل حلال و حرام است ؛ پس اجرت گرفتن بر آن جايز نيست . و امّا اجرت گرفتن براى تعليم قرآن - چه رسد به غير آن ، مانند كتابت و خواندن خط و غير اينها - مانعى ندارد ، منظور از واجباتى كه گفته شد [ گرفتن اجرت بر آن حرام است ] واجباتى است كه بر خود اجير واجب باشد و امّا آنچه بر غير او واجب باشد و مباشرت در آن معتبر نباشد ، گرفتن اجرت بر آن ، حتى در عباداتى كه نيابت در آنها مشروع است مانعى ندارد ، بنابراين اجير گرفتن براى اموات در مورد عبادات مانند حج و روزه و نماز اشكالى ندارد .
شرح : در ابتدا اخذ اجرت بر واجبات مورد بحث است . و در ضمن آن يا در پايان مسأله ، دربارهء اخذ اجرت بر مستحبات هم بحث خواهد شد . اخذ اجرت بر مباحات و مكروهات و اجير شدن براى انجام آن كارها جايز است .
اقسام واجب
براى واجب در فقه و اصول ، تقسيمهاى مختلفى ذكر شده است كه به تفصيل در خاتمهء مباحث باب اوامر علم اصول بيان شده است ، برخى از آنها عبارتند از :
1 . واجب تعبدى و توصلى : واجب تعبدى واجبى است كه قصد قربت ، شرط صحت آن است و بدون آن ، عملْ باطل است . واجب توصلى واجبى است كه قصد