عمومات و مطلقات آيات و روايات تحريم غنا كه قطعاً غنا در قرآن را نيز شامل مىشود و نتيجه مىگيريم كه غنا در قرآن استثنا نشده است . حتى بيان خواهد شد كه گناه اين كار مضاعف است .
دليل دوم : فاضل نراقى در مستند به عمومات و اطلاقات ادلّهء استحباب قرائت قرآن استدلال كرده و گفته است در ابواب مختلف ، قرائت قرآن ذكر شده است كه بر فضيلت و رجحان مطلق قرائت قرآن دلالت دارند ؛ « 1 » و ميان اين روايات با روايات تحريم غنا ، عموم من وجه است ، زيرا گاهى قرائت قرآن هست و غنا نيست ، گاهى غنا هست و قرائت قرآن نيست ، و گاهى هر دو تصادق دارند ( غنا در قرآن يا قرائت آن به نحو غنا ) . مقتضاى قاعده هم در اينجا اين است كه هر دو دسته در اين مورد تساقط مىكنند و به اصل عملى ( اباحه و برائت ) مراجعه مىشود و به حكم اصل برائت به جواز ظاهرى غنا در قرآن حكم مىشود . « 2 »
پاسخ : شيخ اعظم انصارى در مكاسب از اين دليل جوابى داده است . وى نخست به صورت كلى مىفرمايد : ادلّهء مستحبات نمىتوانند در برابر ادلّهء محرّمات مقاومت كنند ، بلكه دليل تحريم مقدم است . آنگاه به سه بيان جواب مىدهد :
الف ) مرجع ادلهء استحباب به اين است كه مستحب است فلان كار - مثلًا قرائت قرآن - را از راه حلال و سبب مباح ايجاد كنيم نه از راه حرام . بنابراين هر جا بر مستحبى عنوان حرام منطبق شد يا حرامى سبب رسيدن به مستحبى شد و براى نيل به مستحب ناگزير از راه حرام باشيم ، نوبت به دليل استحباب نمىرسد تا با دليل حرمت تعارض كند . « 3 »
اين بيان شيخ اعظم ناتمام است . وجهى ندارد دليل استحباب به اين فرض ارجاع شود ، زيرا منشأ اين ارجاع يا انصراف دليل استحباب است كه خلاف ظاهر اطلاقِ آن است و انصراف ظهورى ندارد تا ارزشمند باشد ؛ انصراف خارجى هم ملاك نيست . يا
هامش
( 1 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 6 ، ابواب قرائت قرآن .
( 2 ) . مستند الشيعه ، ج 2 ، ص 343 .
( 3 ) . المكاسب ، ج 1 ، ص 308 .