استثناها و تبصرهها
هفت مورد به عنوان موارد تخصيص و استثنا مطرح است . در هر موردى عدهاى قائل به استثنا هستند و دستكم احتمال قول به استثنا وجود دارد :
تبصره اول
تبصرهء اوّل دربارهء تجويز غنا در قرآن است كه مشخصاً به دو فقيه بزرگوار نسبت داده شده است : فاضل سبزوارى در كفايه « 1 » و فاضل نراقى در مستند « 2 » . هر كدام از اين دو فقيه دليلى دارند . دو دليل براى تجويز غنا در قرآن مطرح است :
دليل اوّل : فاضل سبزوارى به روايات مدح و تمجيد از صوت حسن - به ويژه قرائت قرآن به صداى خوش و زيبا - « 3 » استدلال كرده است كه در آنها امر شده به قرائت قرآن به صوت زيبا . يكى از آنها روايت ابى بصير است :
« ورجّع بالقرآن صوتك فانّ الله عزّ وجلّ يحبّ الصوت الحسن يرجّع فيه ترجيعاً » . « 4 »
شيوه استدلال : اين روايات به تحسين و ترجيع صوت در قرآن دعوت كردهاند و از قرائت قرآن به صوت حسن تمجيد نمودهاند . غنا همان تحسين و ترجيع صوت است ، يا اگر هم صوت حسن و مرجّع اعم باشد غنا را نيز شامل است . به هر حال دلالت دارد بر جواز تغنّى به قرآن و خواندن آن با آهنگ موسيقى .
پاسخ : از اين روايات به سه بيان جواب مىدهيم : اوّلًا سند تمامى اين روايات ضعيف است زيرا يا مرسله هستند يا راويان ضعيف دارند . در سند روايت ابى بصير هم « على بن ابى حمزهء بطائنى » وجود دارد كه از وكلاى امام هفتم ( ع ) بود و وجوهات در اختيار او بوده و پس از شبهات حضرت ، واقفى مذهب شد .
هامش
( 1 ) . كفايهء الاحكام ، ص 86 .
( 2 ) مستند الشيعه ، ج 2 ، ص 343 .
( 3 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 210 - 211 .
( 4 ) . همان ، ص 212 ، ح 5 .