بخش اوّل : تصوير حيوانات به نحو تجسّم ( ساختن مجسمه )
شيخ اعظم در مكاسب اين كار را حرام دانسته و فرموده است : از لحاظ نصّ و فتوا در آن خلافى نيست . « 1 »
امام راحل هم در مكاسب خود فرموده است : قدر متيقن از معقد اجماع ، همين صورت است . « 2 »
دليل حرمتِ ساختن مجسمه حيوانات
1 . ادعاى اجماع : جمعى از بزرگان در مسأله ادعاى اجماع كردهاند « 3 » .
اين دليل مورد مناقشه است ؛ زيرا اوّلًا اجماع محصل ممكن نيست ، اجماع منقول هم حجت نيست ، ثانياً بر فرض كه حجت باشد ، اجماع تعبدى حجت است و اجماع فوق به احتمال قوى مدركى است ؛ ثالثاً مخالف دارد .
2 . روايات متعددى كه در باب تصوير وجود دارد . در ميان اين روايات هم خبر صحيح وجود دارد ، هم موثق و بر تحريم تصوير دلالت دارند .
بخش دوم : تصوير حيوانات ، بدون تجسّم ( مجرد نقاشى )
منظور از اين نوع تصوير ، صرف نقاشى و ترسيم نقش و صورت آنها بر روى كاغذ يا پارچه ، يا ديوار ، يا سقف ، يا انگشترى و يا هر چيز ديگر است . دربارهء تحريم يا جواز اين تصوير دو فتوا وجود دارد :
شيخ اعظم در مكاسب طرفدار تحريم آن است و تحريم را به عدهاى از بزرگان هم نسبت داده است . « 4 »
هامش
( 1 ) . المكاسب ، ج 1 ، ص 183 .
( 2 ) . المكاسب المحرمه ، ج 1 ، ص 183 .
( 3 ) . ر . ك : جامع المقاصد ، ج 4 ، ص 23 ؛ رياض المسائل ، ج 8 ، ص 58 ؛ مجمع الفائدهء و البرهان ، ج 8 ، ص 54 ؛ جواهر الكلام ، ج 22 ، ص 41 .
( 4 ) . المكاسب ج 1 ، ص 183 .