بررسى و توضيح شش مسأله تحرير
مسأله اوّل : مسأله اوّل دربارهء تصوير موجودات است ( تصاوير انسان ، حيوانات ، نباتات ، جمادات ، اجرام علوى ، جن ، فرشته ، معصومين ، موجودات خيالى ، مجسمهسازى ( تصوير با تجسيم ) ، تصوير از طريق نقاشى كردن ، فيلمبردارى ، عكسبردارى با ابزار معروف امروزى ، تصوير كامل اين موجودات ، تصوير ناقص آنها ، مثل نيم تنه ، تصوير سر ، دست ، پا و . . . عمليات تصويرسازى و تصويربردارى ، ايجاد صور و ساختن مجسمهء آنها ، خريد و فروش تصاوير و تماثيل ، نگهدارى آنها ، استعمال آنها جهت تزيين ، نگاه به آنها و . . . ) .
اگر عمل تصوير و تمثيل ( ايجاد صورت و هيئت اشيا و ساختن مجسمهء آنها يا ايجاد مطلق صور اشيا ولو به صورت نقاشى و بدون تجسم ) حرام باشد به مقدارى كه حرمت دارد تجارت با آن و كسب مال از اين طريق و اجير كردن يا اجير شدن براى آن حرام و باطل است .
نگاه به سه واژه : 1 . نقش ؛ 2 . تمثال ؛ 3 . تصوير .
نقش : متفاهم عرفى از نقش نقاشى كردن و ايجاد نقش موجودات بر روى كاغذ و لباس و مانند آن است ، بدون اينكه همراه با تجسم باشد ، البته حك كردن و كندن تصوير موجودات بر روى انگشتر يا ديوار يا سنگ و مانند آن نيز نقش است .
تمثال : اين واژه اسم مصدر از باب تفعيل و مصدرش تمثيل است و از ريشهء مثل و مثول گرفته شده است .
مثل عبارت است از شبيه چيزى در مثال و نمونه و در مقدار و اندازه و مانند آن ، حتى در معنا و مفهوم ، و تمثيل كه مصدر است به معناى تصوير و ايجاد صورت و هيئت چيزى است ، بهگونهاى كه گويا به خود آن نگاه مىكنى ، و تمثال كه اسم مصدر است اسم خود آن چيزى است كه تمثيل و تصوير شده است بر خلقت و آفرينش غير خودش . « 1 »
هامش
( 1 ) . العين ، ج 8 ، ص 228 .