خلاصه : از نظر فقه اماميه نفس بازى با نرد و شطرنج و مانند آن ، اگرچه براى سرگرمى باشد حرام است و مهمترين دليل حرمت ، مطلقات روايات متواتر است كه متجاوز از سى روايت « 1 » است و بازى با نرد و شطرنج را با تعابير غليظ و شديد نهى كرده است و اطلاق روايات ، هم فرض بازى با عوض و هم فرض بازى بدون عوض را شامل مىشود .
بازى با غير آلات قمار : آيا بازىهايى كه با آلات قمار نيست ولى با شرط عوض برد و باخت انجام مىشود ، مثل مسابقهء زور آزمايى ، وزنهبردارى ، كشتى ، كبوتر بازى ، دو ، خروسبازى و . . . كه بازنده يا فرد ديگرى مالى به برنده پرداخت مىكند نيز از قمار است حرام ؟ يا موضوعاً قمار نيست ، اگرچه نفس بازى حرام باشد ، عوضى هم كه مىگيرد « سُحت » و باطل و حرام باشد ؟
بررسى موضوعى قمار
مرحوم آيت الله خوئى مىگويد : اين قسم نيز قمار است و عنوان قمار بدون رعايت علاقه و قرينه هم بر آن صدق مىكند .
دليل : الف ) از نظر عرف بر آن قمار صدق مىكند . صدق عرفى هم مهم است .
ب ) گفتار اهل لغت كه نوعاً اطلاق دارد و آنها قمار را به بازى با عوض تفسير كردهاند و قيد نكردهاند كه با آلات قمار باشد . ديگر اينكه اصولًا تفسير قمار به بازى با آلات قمار از قبيل تعريف دورى است كه درست نيست .
ج ) در فارسى هم مرادف قمار عنوان « برد و باخت » است ؛ به هر شكلى و با هر وسيلهاى كه باشد . بنابراين بر بازى با آلات ديگر هم در فرضى كه عوض مطرح باشد قمار صدق مىكند و طبعاً روايات تحريم قمار و ميسر اينجا را مىگيرد . « 2 »
به نظر مىرسد هر سه بيان ايشان قابل خدشه است زيرا صدق عرفى كلّيت ندارد . از نظر لغت هم اگرچه كلام برخى يا اكثر اهل لغت اطلاق دارد ولى كلام بعضى مقيد
هامش
( 1 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 318 - 326 .
( 2 ) . مصباح الفقاهه ، ج 1 ، ص 375 .