الرموز هم حكايت شده « 1 » و فخرالدين در ايضاح به برخى از منقدمين از اصحاب نسبت داده است « 2 » و فاضل مقداد هم در تنقيح اين قول را به شيخ طوسى در مبسوط نسبت داده است . « 3 » پس عدهاى از فقهاء طرفدار اين معنى هستند .
2 . در اموال منقول ( كه بايد نقل و انتقال داده شود : مثل حيوان ، ماشين و . . . ) قبض به معناى نقل و انتقال است و در امورى كه مكيل يا موزون هستند يعنى به كيل يا وزن معامله مىشوند ، قبض عبارت است از كيل يا وزن ( و اگر اين امر اتفاق افتاد قبض شرعى طبق اين قول محقق شده و احكام آن بار مىشود . )
3 . شهيد اول در دروس فرموده : حقيقت قبض در حيوانات ( عبيد و اماء ، انعام ثلاثه و . . . ) عبارت است از نقل و انتقال آن ( كه مشترى از بايع بگيرد و به منزل خودش ببرد ) و در معتبر ( اشياء سنجيدنى ، چيزهايى كه براى رفع جهالت نياز به اعتبار و سنجش و ملاحظه خاص دارند ) حقيقت قبض به كيل و پيمانه كردن يا وزن نمودن يا شمردن ( در مكيل و موزون و معدود ) و يا باز هم نقل و انتقال اينها است ، ( نكته : كلمهء « او » براى تنويع است و منظور اين است كه در مكيل و موزون و معذود و مخيّر است در قبض ، بين كيل و وزن كردن ولو از جايى به جايى منتقل نكند ، يا منتقل كردن ولو و زن و كيل نباشد و به صورت گزاف از بايع بگيرد و به انبار غلّهء خودش منتقل كند . و در مثل پارچه حقيقت قبض عبارت است از گذاشتن آن در دست مشترى . « 4 »
4 . ابن زهره در غنية « 5 » و شيخ طوسى در خلاف « 6 » و ابن ادريس در سرائر « 7 » و شهيد اول در متن لمعه « 8 » فرمودهاند : حقيقت قبض در همهء اموال منقول ( مكيل يا موزون و . . . ) عبارت است از تحويل و نقل از جائى به جاى ديگر است ( چه با كيل و وزن و اعتبار خاص و چه بدون اين كار . )
5 . شيخ طوسى در مبسوط فرموده : مال منقول اگر از قبيل جواهرات و درهم و دينار ( طلا و نقره ) باشد و هرآنچه كه معمولًا مشترى با دست آن را تناول و اخذ مىكند ( پارچه مثلًا ) در اينها قبض همان گرفتن با دست است و اگر از قيبل حيوانات باشد مثل عبد و امه و بهائم ( چهارپايان ) حقيقت قبض در بهائم به اين است كه آن را از بايع تحويل بگيرد و به مكان ديگر ببرد و در عبد به اين است كه آن را در جاى ديگر اسكان دهد و اگر از امورى است كه به گزاف خريدارى مىشود ( مثل پشتهء هيزم كه بدون وزن و كيل و . . . معامله مىشود . ) حقيقت قبض اين است كه آن را از جايى كه هست ( و معامله در آنجا انجام شده ) به جاى ديگر منتقل كنند ، و اگر از امورى است كه
هامش
( 1 ) . كشف الرموز ، ج 1 ، ص 471 .
( 2 ) . ايضاح الفوائد ، ج 1 ، ص 506 .
( 3 ) . التنقيح الرافع ، ج 2 ، ص 65 .
( 4 ) . الدروس ، ج 3 ، ص 213 .
( 5 ) . الغنيه ، ص 229 .
( 6 ) . الخلاف ، ج 3 ، ص 98 .
( 7 ) . السرائر ، ج 2 ، ص 369 .
( 8 ) . اللمعة الدمشقيه ، ص 1132 .