فرض وجود ضرر ، شك در ولايت اينها پيدا مىكنيم و اصل عدم ولايت جارى مىشود .
دليل دوّم : عموم آيهء شريفه : لا تقربو مال اليتيم الّا بالّتى هى احسن « 1 » كيفيت استدلال :
مرحوم شيخ مىفرمايد : از آنجا كه در كتب مربوطه ( كتبى كه دربارهء آيات الاحكام نوشته شده از قبيل : آيات الاحكام قطب راوندى ، فاضل هندى و . . . ) تفسير جامعى از اين آيه نشده ، ما صلاح مىدانيم كه توضيحاتى در ارتباط با معناى آيه بدهيم : محور بحث روى دو كلمه دور مىزند : 1 - كلمهء قرب 2 - كلمهء احسن .
امّا كلمهء قرب : آيه مىفرمايد : و لا تقربوا . . . يعنى اى اولياى تصرّف حق نداريد به مال يتيم نزديك شويد مگر به نحوى كه احسن و اصلح باشد . حال مراد از اين قرب ( كه در آيه متعلّق نهى واقع شده ) چيست ؟ مرحوم شيخ چهار احتمال در اين باره ذكر مىكنند :
الف : قُرْبْ و نزديك شدن به مال يتيم كنايه از مطلق تقليب و تحريك مال يتيم باشد يعنى هر نوع تحريك و جابجائى و نقل و انتقال در مال طفل حرام است مگر بر وجه اصلح باشد ، و مطلق تحريك اعمّ است از تحريك خارجى و تكوينى كه كمترينِ آن است ( يعنى همين اندازه مال طفل را از انبارى به انبار ديگر ، از شهرى به شهر ديگر منتقل كند ، بدون هيچ كار ديگرى ) و يا تحريك اعتبارى و در عالم اعتبار باشد يعنى آن را بفروشد يا اجاره دهد و . . . نتيجه طبق اين احتمال تحريك و جابجائى در مال يتيم بايد با مراعات مصلحت باشد امّا ترك هرگونه تحريك و جابجائى ، و ابقاء مال يتيم به حال خودش يا در دست فرد خاصّى براى محافظت را شامل نيست كه اينهم بايد به نحو اصلح باشد يا در اينجا رعايت مصلحت لازم نيست .
ب : قُرْبْ به معناى نزديكى است و منظور اين است : شماها كه از مال يتيم دور بوديد و ارتباطى با آن نداشتيد ، همچنان از آن اجتناب كنيد و بدان نزديك نشويد و با آن ارتباط و تماس پيدا نكنيد و بر آن مال وضع يد نكنيد و آن را در تحت سيطره و اختيار خويش قرار ندهيد مگر اينكه اين دست گذاشتن براى طفل اصلح باشد پس وضع يد بايد به نحوى باشد كه به صلاح طفل باشد و امّا پس از وضع يد ، وضع ساير تصرّفات چه مىشود ؟ آيا ابقاء و حفظ آن هم بايد بالّتى هى احسن باشد ؟ آيا تحريك مكانىِ آن هم
هامش
( 1 ) . سورهء اسراء / 34 .