بر اين اساس آن را اصل قرار دادهاند و بقيّهء موارد اعتبار ربط و موالات را بر آن عطف كردهاند ، و به همين نسبت كه ربط قويتر است ، فاصلهء زياد ميان مستثنى منه و مستثنى هم قبيحتر است .
سؤال : چرا فرمودند : به احتمال بعيد ؟
جواب : براى اينكه : ثبوت اشتراط اتصال و ارتباط در چيزى كه رابطه در آن شديدتر است ملازمه ندارد با ثبوت همين اتصال و موالات در امورى كه اين رابطه در آنها ضعيفتر است .
سؤال ديگر : به چه دليل ربط استثناء به مستثنى منه شديدتر است ؟
جواب : به اين دليل كه اگر استثناء چسبيده به مستثنى منه نباشد باعث كذب كلام مىشود ، و صدق كلام متوقف بر اتصال و ارتباط استثناء به مستثنى منه است . ولى در ساير توابع و ملحقات كلام چنين نيست .
سؤال ديگر : منظور از لواحق و توابع چيست ؟
جواب : مطلق امورى است كه به نوعى ميان آنها ارتباط فرعى وجود دارد ، چه امورى كه از حيث لفظى مربوط به كلام مىشود مثل حركات اعرابية و . . . و چه امورى كه از حيث معنوى مربوط به كلام است مثل ارتباط فعل و فاعل و مفعول ، مبتدا و خبر و . . . و چه امورى كه در صدق عنوان خاص دخيل و معتبر هستند .
مثلا اگر بخواهد بر ايجاب و قبول عنوان عقد صدق كند بايد موالات باشد ، يا بر خواندن سورهء حمد در نماز عنوان قرائت صدق كند ، بايد آيات آن متواليا قرائت شود ، يا صدق عنوان اذان ، اقامه و . . . عرفا متوقف بر موالات ميان فصول آنها است .
جواب : قوله : ثم : آخرين نكته در رابطه با كلام شهيد :
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 534
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٥٣٤