آيا منظور پىدرپى بودن اقتداء و تكبيرات خود مأمومين است ؟ خير ، زيرا دليلى بر لزوم توالى آنها وجود ندارد .
آيا منظور توالى از وقت اقتداء به بعد است كه در قيام و قعود و ركوع و سجود بلافاصله و بدنبال امام اين كارها را بكنند ؟ خير ، زيرا اين در همهء جماعتها وجود دارد و مخصوص نماز جمعه نيست .
آيا منظور اينست كه : هركدام اعمال نماز را متواليا انجام دهند تا هيئت اتّصاليّهء صلوتى محفوظ بماند ؟ خير ، زيرا اين اختصاص به جماعت ندارد و در فرادا نيز چنين است .
پس منظور چيست ؟ باز منظور اين است كه : هيئت اجتماع 5 يا 7 نفر در تمام احوالات نماز جمعه از قيام و ركوع و سجود و . . . مطلوب مولى است و موالات يعنى استمرار اين هيئت ، پس اخلال به اين هيئت قادح است و بايد كارى بكنند كه هيئت مذكور لحظه به لحظه تا سلام نماز برقرار باشد ولى اسم اين را موالات گذاشتن و از اين باب معتبر دانستن ، صحيح نيست . زيرا كه اين حالت در نماز جمعه حكم شرعى خاص و تابع دليل خاص و ثابت در مورد خاص است و ربطى به متفّرع شدن آن بر قانون موالات ندارد .
قوله : و للتأمّل : اوّلا ما در اصل فروعات مذكور تأمّل داريم و براى ما قابل مناقشه است ، زيرا از كجا از باب موالات باشند ؟ [ دو نمونه ذكر شد . ] وانگهى از كجا معلوم كه استتابه مثلا واجب فورى باشد ؟ ديديم كه عدّهاى تا سه روز مهلت مىدادند ، و برفرض شك در وجوب آن ، از اصل برائت و عدم وجوب استفاده مىكنيم .
و ثانيا برفرض قبول فروعات مذكور ، در اينكه اينها بر اصل مذكور [ اتصّال بين مستثنى و مستثنى منه ] متفّرع باشند ، مناقشه داريم . [ زيرا اى چه بسا فقيهى در قرائت و . . . بطور معمول و متعارف ، موالات به ذهنش خطور كرده و هرگز به
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 536
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٥٣٦