3 - بعد الفحص و اليأس ، مال مذكور ، مال امام عليه السّلام است و حكم انفال و خراج و مقاسمه را دارد كه در عصر غيبت يا در زمان مبسوط اليد نبودن امام ، براى شيعيان اين اموال مباح است .
4 - به حاكم شرع تحويل بدهد ، كه بر غائبين ولايت دارد .
5 - بعد الفحص و اليأس خودش تملّك كند .
6 - بعد الفحص و اليأس يا از ابتداء مخيّر باشد بين اينكه خودش صدقه بدهد يا به حاكم شرع تحويل دهد .
7 - و احتمالات متعدد ديگرى قابل طرح است كه دوتا دوتا ، سه تا سه تا و حدّ اكثر تخيير ميان جميع احتمالات خمسه را مشتمل است .
از ميان اين وجوه و احتمالات ، فتواى مشهور اينست كه : بعد الفحص و اليأس به نيابت از صاحب اصلى به نيّت او صدقه بدهد .
عمده دليل اين قول عبارتست از يك روايت مرسلهاى كه ابن ادريس در سرائر « 1 » نقل كرده و گفته : روى اصحابنا [ كه سلسلهء سند را نياورده و لذا مرسله است و مستقيما از اصحابنا از امام عليه السّلام نقل كرده ] كه صدقه بدهد ، و اين روايت گرچه مرسله است و مرسله عندنا حجّت نيست ولى مشهور فقهاء بدان عمل كرده و بر طبق آن فتوى دادهاند و شهرت عمليّه ضعف سند را جبران مىكند و چنين حديثى حجّت مىشود .
مضافا به اين دليل مؤيّدات فراوانى براى تصدق وجود دارد كه ذيلا به ترتيب مرحوم شيخ در متن ، عنوان مىكنيم .
1 - گفته شده : تصدق و صدقه دادن نزديكترين راه از راههاى ايصال نفع اين مال به مالك او است : زيرا كه حفظ و ابقاء شايد پنجاه سال طول بكشد ولى تا صدقه داد فورا ثواب و اجر معنوى و اخروى آن در نامهء عمل مالك ثبت مىشود ،
هامش
( 1 ) السرائر ج 2 ص 204 .