و روايات مىگويد : انّ اللّه اذا حرّم شيئا حرّم ثمنه ، و اخذ اجرت بر كارهاى واجب هم در النوع الخامس تا حالا وضعش روشن شده و اخذ اجرت در مقابل مكروهات و مباحات هم قطعا جايز است ، ولى سخن در اخذ اجرت بر مستحبات است : آيا عملى كه بر شخص عامل شرعا مستحب شده مىتواند در قبال انجام آن از ديگران اجرت هم بگيرد يا خير ؟
از باب مقدّمه همانطورى كه در واجبات آورديم ، در مستحبات هم مىگوئيم : هر مستحبى مورد بحث ما نيست ، بلكه مستحبات دو قسماند :
1 - آنها كه داراى نفعى نيستند كه قابليت آن را داشته باشد كه به مستأجر برگردد مثل نوافل يوميّه و نافلهء شب و روزههاى مستحبى كه بر شخص عامل مستحب شده و اگر انجام داد ثواب به خود او داده مىشود و سودى به حال مستأجر ندارد . اين قسم قطعا از محلّ بحث خارج است .
منتهى اگر مستحب توصلى باشد جهت خروجش آنست كه چنين اجارهاى اكل مال به باطل است و اگر تعبدى باشد كه علاوه بر اكل مال به باطل بودن ، مسئله منافات اخذ اجرت با قصد قربت هم مطرح است و اين گونه از مستحبات مثل واجباتى از قبيل خود صلوات يوميه و صوم شهر رمضان است كه اجرت بردار نيستند .
2 - مستحباتى كه به نوعى نفع آنها عائد مستأجر مىشود و لغو و سفيهانه و اكل مال به باطل نيست و اجاره بر آنها بخاطر منافعى كه دارند صحيح است و مقتضى دارد كه در ادامه مثالهايش خواهد بود ، و بحث ما در همين قسم است .
با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : در همين قسم ثانى گاهى مستحب يك مستحب عبادى است يعنى اگر بخواهد نفعى از آن به مستأجر برسد بايد عامل آن عمل را به قصد قربت انجام دهد و الّا فايدهاى ندارد ، حال اگر مستحب ما اين گونه باشد اخذ اجرت بر آن جايز نيست بدليل اينكه با انعقاد اجاره ديگر داعى انسان
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 197
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٩٧