نموده و اذن دخول مىطلبد ، و صاحب منزل كنيزش را فرستاده مىگويد : بگو فلانى اينجا نيست . آيا اين كلام دروغ است ؟
امام عليه السّلام فرمود : باكى نيست ، اين كلام دروغ نيست . « 1 »
كيفيت استدلال : اگر منظور گوينده از ليس هيهنا ، اين باشد كه فلانى اصلا در منزل نيست كه كذب است و امام نبايد بفرمايد : ليس بكذب ، پس سلب كذب از اين كلام مبنى بر آنست كه مراد از هيهنا مكان خالىاى از منزل باشد كه به آن اشاره مىكند و مىگويد ليس هيهنا و به اين اعتبار كذب نيست و اين همان توريه است ، پس توريه غير از كذب است .
5 - در كتاب مبسوط شيخ طوسى ، كتاب الطلاق ، باب الحيل روايت شده :
يكى از صحابهء رسول خدا صلى اللّه عليه و آله [ سويد بن حنظله ] با يكى ديگر از صحابهء حضرت [ وابل بن حجر ] مصاحب و همراه و همسفر شدند ، در راه كه مىرفتند با دشمنان مصحوب [ وابل بن حجر ] برخورد كردند ، دشمنان خواستند وى را از پاى درآورند ، صاحب و رفيق راه او . [ سويد بن حنظله ] گفت : اين همراه من ، فلان آدم كه دشمن شما باشد نيست ، و انكار كرد كه اين همان دشمن باشد ، دشمنان وابل ، سويد را سوگند دادند كه قسم بخور كه اين فلانى نيست ، او نيز براى آنان قسم خورد كه اين شخص برادر من است [ ماجرا گذشت ، و دشمنان دست از سر وابل برداشتند و رفتند . ] سويد وقتى از سفر بازگشت ، به محضر رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله مشرف شد و جريان را عرض كرد . حضرت فرمودند : صدقت يعنى راست گفتى .
[ حال اگر مراد از اخوّت ، اخوّت نسبى باشد كه راست نگفته ، پس مراد برادرى دينى است و بدين لحاظ رسول خدا صلى اللّه عليه و آله او را تصديق كرد ، پس وى توريه كرد و خلاف ظاهر را اراده كرد ، معلوم مىشود كه توريه كذب نيست . و هو
هامش
( 1 ) وسايل الشيعه ج 8 ص 580 باب 141 حديث 8 ؛ و مستطرفات السرائر ج 3 ص 632