لهويّت باشد . و اگر بر اين مسابقات ، لهو ، صدق كرد بايد حرام باشد و اگر صدق نكرد و غرض صحيحى در بين بود ، نبايد حرام باشد .
قوله : الّا ان يكون : تنها ايراد اين سخن كه از و لكن . . . مطرح شد ، آنست كه اين سخن قول به فصل است يعنى قائلين به تحريم كه مشهور باشند مسابقات مذكور را مطلقا حرام كردهاند چه لهو صدق بكند يا نه .
و قائلين به جواز هم كه شهد ثانى و . . . باشند اينها را مطلقا تجويز كردهاند .
حال ما بگوييم : در صورت صدق لهويّت حرام است و در صورت صدق نكردن لهو و باطل ، جايز است . اين مىشود قول به فصل و جايز نيست .
شيخ مىفرمايد : قول به فصل بودن معلوم نيست . زيرا حضرات هم با فرض نبودن غرض عقلايى بحث كردهاند و گرنه با توّجه به اين فرض احدى قائل به تحريم نبوده و تعبّدى كه نيست .
در پايان : گوشههايى از كلام در باب لهو و باطل بودن اين مسابقه در مسألهء بيستم خواهد آمد .
[ نتيجه : به نظر مىآيد كه : ادلّهء تحريم تماما قابل مناقشه است و حق با شهيد ثانى و . . . مىباشد و مسابقات مذكور مطلقا جايز است به ويژه اگر غرض عقلايى هم داشته باشد . ] [ ضمنا چون كلمهء نرد و شطرنج و اربعة عشر زياد مطرح شد خوبست در پايان اشارهاى به معناى اينها داشته باشيم :
امّا نرد : نوعى بازى كه بوسيلهء دو طاس « كعبتين » و سى مهره « پانزده مهرهء سفيد و پانزده مهرهء سياه » بر روى تختهء نرد يا صفحهء مقوايّى انجام مىشود بدين طريق كه هريك از طرفين بازى مهرههاى خود را كه پانزده عدد است « يكطرف سياه و طرف ديگر سفيد روى تخت مىچينند و سپس بنوبت طاسها را مىاندازند و مجموع خانههاى دو طاس را مأخذ قرار مىدهند و طبق همان شماره مهرههاى
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 447
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤٤٧