مسابقهء مذكور هم حرام است و هم فاسد ، ولى حالا به عنوان تبصره مىگوييم :
روايتى است از محمد بن قيس از امام باقر عليه السّلام كه هم مرحوم كلينى در كافى « 1 » و هم مرحوم شيخ طوسى در تهذيب « 2 » نقل كردهاند ، و كسى را رسد كه ادّعا نمايد كه از اين حديث همان تفصيل جواهرى مستفاد است :
امّا حديث : امام باقر عليه السّلام فرموده : در زمان حضرت امير عليه السّلام قضيّهاى پيش آمد ، و آن اينكه : مردى كه داراى گوسفندى بود با عدهاى از دوستانش قرارداد مؤاكله بستند به اين صورت كه : صاحب گوسفند گفت : اگر شما چند نفر تمام اين گوسفند را [ معلوم مىشود كه ذبح كرده بودند ] خورديد ، پس گوسفند مال شما بوده [ و حلالتان باد و من چيزى از شما نمىخواهم ] ولى اگر نتوانستيد تمام آن را بخوريد ، پس بر شما است كه فلان و فلان مبلغ به من بپردازيد [ و نظير هذه المعاملة كثير الوقوع بين اهل العرف ، فيقول احدهم لصاحبه : ان اكلت كذا مقدارا من الثمرة ، او ان اسكنت فى هذه الدار سنة واحدة فليس عليك شيئ ، و الّا فعليك كذا و كذا « 3 » يا مثلا دوستى به دوست ديگر مىگويد : اگر چند پرس غذا خوردى ، يا چند نوشابه خوردى ، و . . . چيزى بر تو نباشد و الّا كذا و كذا ]
[ حال در قضيّهء مؤاكله پيدا است كه دوستان صاحب گوسفند نتوانستهاند تمام آن را بخورند و صاحب گوسفند مدّعى شده كه پس بايد فلان مبلغى را كه متعهد شدهايد بپردازيد و آنها امتناع كردهاند و قضيّهء را نزد قاضى وقت يعنى حضرت امير بردهاند ] امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : على عليه السّلام اين گونه قضاوت كردند :
اين تبانى و اشتراط و التزام مؤاكلهاى باطل و فاسد است ، و چيزى در مؤاكلهء از طعام چه كمش و يا زيادش نيست ، و حضرت عليه السّلام منع كردند از غرامت
هامش
( 1 ) كافى ج 7 ص 428 حديث 11
( 2 ) تهذيب ج 6 ص 290 حديث 803
( 3 ) مصباح الفقاهة ج 1 ص 378