ميسر است [ ميسر مصدر باب يسر است و قمار را كه ميسر گويند براى آنست كه قمارباز به راحتى و بدون هيچ زحمتى و كدّيمين و عرق جبين يك شبه صاحب آنهمه ثروت كلان مىشود . ]
تا به اينجا كه فرمودند : تمام اينها خريد و فروشش ، و انتفاع به چيزى از آن حرام محرّم است « 1 » [ كلمهء حرام محرّم داراى احتمالاتى است كه در اوّل كتاب در رابطه با روايت تحف العقول به آنها اشاره شد . ]
كيفيت استدلال : عبارت و الانتفاع . . . دلالت دارد كه هر نوع انتفاعى از آلات قمار رجس و حرام است و شامل بازى با اين آلات بدون رهن هم مىشود .
قوله : و ليس : اگر كسى بگويد : امام فرمود : و كل قمار ميسر و قمار مصدر باب مفاعله است و به معناى بازى با آلات قمار است ، پس كسى را رسد كه بگويد : اينهم انصراف دارد به فرد غالب كه بازى با آلات قمار همراه با عوض باشد ، و در نتيجه به درد ما نحن فيه نمىخورد .
مرحوم شيخ مىفرمايد : كلمه قمار در اينجا به معنا مصدرى يعنى بازى با آلات قمار نيست تا كسى ادّعاى انصراف كند و . . . بلكه مراد از قمار همان آلات قمار است ، [ و انتفاع به آلات به هر شكلى حرام است پس ما نحن فيه را هم دلالت دارد . ]
و دليل مطلب قبل و بعد اين جمله است : امّا قبل : امام عليه السّلام ميسر را به نرد و شطرنج تفسير كرد كه بلااشكال آن دو از آلات قمار هستند و سخن از بازى به آنها مطرح نيست تا منصرف شود .
و امّا بعد : امام فرمود : و كل هذا بيعه و شرائه . . . و واضح است كه قمار به معناى مصدرى يعنى بازى با آلات قمار ، بيع و شراء ندارد ، پس مراد از قمار
هامش
( 1 ) تفسير قمى ج 1 ص 180 - 181 ، وسايل الشيعه ج 12 ص 239 باب 103 حديث 12