تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 412

مساهمون:

ص٤١٢
يعنى بازى با آلات قمار مع العوض انصراف دارند . و در نتيجه مسأله ثانيه را شامل نيستند و به درد استدلال در اين مسأله نمىخورند . و دليل انصراف : غلبهء وجودى است ، يعنى چون در خارج بازى با عوض متعارف و شايع و غالب الوجود است ، اين منشأ انصراف مطلقات به آن فرد مىشود ، فلا اطلاق فلا دلالة . [ اين جواب قابل مناقشه است زيرا : اوّلا غلبهء وجود بازى مع العوض در خارج صرف ادّعا است و كسى را رسد كه بگويد : اتّفاقا غلبهء وجود با بازيهاى بدون رهن است و يا لااقلّ غلبه با هيچكدام نيست بلكه بطور مساوى در هر دو مورد كلمهء قمار استعمال مىشود ، پس اساسا غلبه‌اى نيست تا موجب انصراف بشود يا نه . ثانيا مجرّد غلبهء وجود خارجى سبب انصراف نمىشود و ارزش ندارد . آرى يك انصراف بدوى مىآيد ولى با اندك تأملّى زايل مىشود و آنكه ارزشمند است غلبه و كثرت استعمال است كه موجب انس ذهن و انصراف لفظ به آن معنا مىگردد و نامش انصراف ظهورى است و در ما نحن فيه چنين انصرافى نيست ، مبسوط اين مطالب در اصول بايد دنبال شود پس يك انصراف ارزشمندى در بين نيست ، تا جلو تمسك ، به اطلاقات را بگيرد ، مگر اينكه مراد مرحوم شيخ اين باشد كه غلبهء وجود خارجى ملازم با غلبهء استعمال هم هست ولى اين ملازمه هم قابل قبول نيست . پس جواب دوّم ايشان قابل خدشه است ، آرى جواب اوّل جواب متينى است . ]

دليل دوّم : [ شبيه دليل اوّل ]

قوله : و منه يظهر :