بحث راجع به صدق قمار است : آيا بر بازى با آلات قمار بدون رهن و عوض [ بلكه صرفا به منظور تفريح و سرگرمى و وقت گذرانى ] قمار يا ميسر صدق مىكند يا خير ؟
شيخ مىفرمايد : صدق اسم و عنوان قمار بر اين مورد محلّ نظر است ، يعنى مرددّيم و دو احتمالى است ، و وجه النظر همان است كه در مسأله اوّلى دانستنى [ كه سه معنا براى قمار ذكر شد و طبق معناى اول بر ما نحن فيه قمار صادق نيست چون مع العوض نيست ، ولى طبق معناى دوّم و سوّم بر مسأله ما هم صدق قمار مىكند . و چون هيچكدام محرز نبود ، پس صدق القمار در مورد بحث محلّ اشكال است .
[ بحث ديگر راجع به حكم وضعى است كه آيا اين بازى صحيح است يا فاسد ؟ واضح است كه اين بحث در ما نحن فيه جارى نيست چون معاوضه و برد و باختى نيست تا بگوييم صحيح است و موجب نقل و انتقال مىشود ، يا فاسد است و سبب نقل و انتقال نمىشود . ]
بحث سوّم راجع به حكم تكليفى مسأله است :
سؤال : آيا مجرّد بازى با آلات معروفه قمار بدون هيچ رهن و عوضى شرعا حرام است و مرتكب آن مستحق عقوبت است ؟ يا حرام نيست و عقاب نمىآورد ؟
على الظاهر در اصل حرمت اين بازى مخالفى وجود ندارد و همگان متّفقاند بر تحريم آن مرحوم شيخ هم اين مسأله را مسلّم و مفروغ عنه گرفته و مستقيما به سراغ ادلّهء حرمت رفتهاند و در مجموع پنج دليل و چهار مؤّيد آوردهاند :
دليل اول : [ بازى با آلات قمار بدون عوض حرام است ]
قوله : و مجرد الاستعمال :