معناى دوّم : از جماعتى از اهل لغت حكايت شده كه مىگويند : قمار عبارتست از : بازى با آلات معروفه قمار مطلقا يعنى چه عوض و رهنى در ميان باشد و چه نباشد و صرفا براى تفريح و سرگرمى آن را انجام دهند .
[ اين معنى از حيث عوض داشتن و نداشتن اعمّ از معناى قبل است . ضمنا حاكى اين معنا مفتاح الكرامة است كه از ظاهر كتاب صحاح جوهرى و مصباح المنير و . . . نقل كرده است « 1 » ]
از فقهاء هم مرحوم محقق ثانى در جامع المقاصد به همين معنى تصريح كرده است « 2 » .
معناى سوم : از بعض اهل لغت نقل شده كه اصل مقامره يعنى معناى لغوى و ريشهء آن همان مغالبه است . [ يعنى دو كس درصدد غلبه بر يكديگر برآمده و هركدام مىكوشند تا در اين مسابقه برنده شوند و بر حريف چيره شوند و گوى سبقت از حريف بربايند ، حالا اعمّ از اينكه اين مغالبه با يكى از آلات معروفهء قمار انجام بگيرد يا با آلات ديگر فى المثل امروزه با توپ با چوگان و . . . انجام شود و نيز اعم از اينكه عوض و برد و باختى در ميان باشد يا نه ، پس معناى سوّم از دو معناى قبلى عامتر است .
مطلب پنجم : معناى لغوى كلمه هرچه كه باشد ، بايد دانست كه در باب قمار چهار مسأله مورد بحث است ، كه به دو بيان عرضه مىشود : 1 - بيان اجمالى 2 - بيان تفصيلى
امّا بيان اجمالى : بازى دو كس با يكديگر گاهى به وسيلهء يكى از آلات معروفهء قمار [ كه براى همين منظور آماده شده و منفعت ديگرى ندارد . ] انجام مىگيرد و گاهى مجرّد مغالبه است با هر وسيلهاى كه باشد ، و در هر صورت يا
هامش
( 1 ) مفتاح الكرامة ج 4 ص 56 .
( 2 ) جامع المقاصد ج 4 ص 24 .