2 - ولى اگر غيبت كردن از متجاهر را حلال و جايز دانستيم آيا استماع آن جايز است يا نه ؟ شيخ مىفرمايد : المحكى [ منظور از محكى قول قيل است و حاكى آن شهيد ثانى در كشف الريبه است كه ذيلا خواهد آمد . ] جواز الاستماع ، البته نه مطلقا .
بيان ذلك : باز سه صورت در اينجا متصور است :
1 - مستمع علم به متجاهر بودن دارد ، بلاشك استماع جايز است و اين صورت قبلا ذكر شد .
2 - مستمع علم به عدم تجاهر دارد و معتقد به تستّر است در اينجا مجوّزى براى استماع نيست .
3 - عدم العلم است يعنى مستمع نه علم به تجاهر دارد و نه عدم تجاهر ، و صرفا احتمال مىدهد كه در واقع مغتاب متظاهر به فسق است و غيبتش جايز است . در اين فرض قول محكى از بعض اينست كه : استماع را جايز دانستهاند .
[ بعدا بايد ديد كه مطلب همين است يا نه ؟ ]
قوله : قال فى كشف : فرع متجاهر بودن يا نبودن شعبهاى از فرع زير است كه شهيد آورده :
شهيد ثانى در كشف الريبه فرموده : اگر فرضا در مجلسى دو نفر از كسى غيبت مىكنند ، شخص ثالثى آن غيبت را شنيد ، در اينجا وظيفهء او چيست ؟ سه صورت متصور است :
1 - سامع علم به استحقاق مغتاب از براى غيبت كردن دارد [ ملاحظه مىفرمائيد كه سخن از استحقاق است و اين عنوان اعمّ از تجاهر است چون استحقاق غيبت يا بخاطر تجاهر است يا عوامل ديگر كه در مستثنيات آورديم . ] و يقين دارد كه غيبت آن دو با مجوّز شرعى است . در اين فرض استماع حرام نيست .
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 382
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٨٢