خورده ، لواط كرده ، سرقت كرده ، قذفى مرتكب شده و . . . كه اگر حاكم اينها را بپذيرد بايد بر متّهم حدّ شرعى اجراء كند .
در اينجا متهم حق دارد براى دفاع از خود و اينكه محدود به حدود شرعيه نشود ، شهود را جرح نموده و بلكه اقامهء بيّنه بر فسق آنان كند تا حدّ شرعى بر او جارى نشود ، و جرح شهود اگر پشت سر آنها باشد كه معمولا نزد قاضى و با نبود آنها است ، غيبت مىشود ولى جايز است .
قوله : و منها : از جملهء مواردى كه استثناء شده و حكم به جواز غيبت شده ، عبارتست از اينكه : انسان با غيبت كردن از شخص مغتاب دفع ضرر كند ، فى المثل جائرى در صدد اذيّت و آزار فلانى است و مىخواهد او را بكشد يا اموالش را بگيرد يا آبرويش را ببرد ، يا بگونهاى به متعلقين و متعلقات او آسيب برساند و . . . در اينجا اگر با غيبت شما از او دفع ضرر مىشود و شما مىتوانيد غيبت كنيد .
مثلا بگوئيد : فلانى بچّه است ، خام است ، كلّهاش بوى قورمه سبزى مىدهد ، خيلى تندرو است ، ديوانه است و . . . و بدين وسيله شرّ ظالم را از سرش كم مىكنيد .
قوله : و عليه : مىدانيم كه خاندان اعين خدمات بسيارى به تشيّع كرده ، و در ميان آنها زرارة بن اعين چون خورشيدى مىدرخشد وافقه اصحاب امام باقر عليه السّلام و امام صادق عليه السّلام بشمار مىرود ، و در رأس اصحاب الاجماع است ، و جزء كسانى است كه امام عليه السّلام در حق آنان فرموده لو لا هؤلاء لاندرست آثار النبوة و . . .
و محبوبترين اصحاب ائمه عليهم السّلام بوده ولى معذلك از ائمه عليهم السّلام در رابطه با مذمت زراره و اظهار تبرىّ از او رواياتى وارد شده است .
و مرحوم مامقانى در رجالش مبسوطا دربارهء زراره بحث كرده و ابتدا
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 369
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٩