به اهل همهء بلاد و مناطق متجاهراند يعنى اصلا باكى ندارند كه كسى از معاصى آنان اطلاع پيدا بكند يا نه ، آن را نزد ديگران بازگو بكند يا نه ، در وطن خودشان باشد يا نه ، نه نزد خالق شرم و حيا مىكنند و نه عند المخلوق ، و به تعبير روايات :
جلباب حياء را بطور كلى از تن بدرآوردهاند ، اين گروه هم كه متجاهر مطلق هستند مطلقا و نسبت به هر قبيحى جايز الغيبة هستند .
3 - گروه سوّم كه اكثريت اهل فسق و فجور را تشكيل مىدهد كسانى هستند كه : نسبت به برخى از معاصى متجاهرند ولى نسبت به بعض ديگر متستّر مىباشند ، نسبت به بعض اشخاص متجاهرند [ دوستان و همفكران خودشان ] و نسبت به بيگانگان متستّرند ، نسبت به بعض مناطق متجاهرند و نسبت به بعض ديگر متستّر ، مثلا در حضر متجاهر است ولى در سفر متستّر ، در وطن متجاهر است ولى در بلاد غربت متستّر ، يا بالعكس يعنى در ديار فرنگ كه مىرود متجاهر است و كشف حجاب مىكند و . . . ولى به وطن خود كه برمىگردد متستّر است و . . .
سئوال اينست كه : آيا اين گونه از اشخاص فقط در همان مناطقى كه متجاهر مىباشند جايز الغيبة هستند يا مطلقا جايز الغيبة مىباشند حتّى در مناطقى كه متستّرند ؟ مرحوم شيخ مىفرمايد : فيه اشكال ، يعنى در مسئله دو احتمال و وجه محتمل است :
1 - اينان مطلقا جايز الغيبة مىباشند چه در مناطقى كه تجاهر مىكنند و چه در مناطق ستر ، دليل جواز : اطلاقات روايات باب است كه قبلا شش روايت آورديم و تعبيرات نوعا اين بود كه : لا غيبة له ، لا حرمة له ، لا يحرم غيبته و با نفى جنس آورده بود و هيچ تقييدى هم در آنها نبود ، پس مطلقا جايز است . [ كه اين وجه را مرحوم شيخ متعرّض نشده . ]
2 - فقط در مناطقى كه متجاهرند جايز الغيبة مىباشند و در مناطق ديگر
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 340
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٤٠