فلانى طويل و قد بلند است .
فلانى سياه است .
فلانى زرد است ، و هرآنچه كه اين شخص را مىشود به آنها متصف كرد و مربوط به عيوب بدنى است و او از اظهار و ذكر اينها كراهت دارد از قبيل : آدم شش انگشتى ، آدم اعرج ، اشل ، ازرق ، ابكم ، اصمّ و . . .
و امّا عيوب نسبى : مثل اينكه بگويد : فلانى پدرش فاسق است ، خبيث است ، خسيس است ، كفشدوز است ، بافنده است ، ختنهگر است ، دلّال است ، دلّاك است و . . .
و امّا عيوب خلقى : مثلا بگويد : فلانى بداخلاق است ، بخيل است [ نسخه بدل محيل يعنى مكّار و حيلهگر است ، مراء است ] در اين كلمه دو احتمال وجود دارد :
1 - مرّاء بر وزن فعّال و صيغهء مبالغه از مراء باشد يعنى بسيار بسيار مجادله گر و بحّاث و حرّاف و لجباز است .
2 - مراء بر وزن محاكى باشد يعنى رياكار است . ولى اوّلى با خلقيات مىسازد و دوّمى مربوط به فعل است و فعلا كلام در عيوب خلقى است . ] متكبّر است ، شديد الغضب است و خيلى عصبانى مىشود و خشمگين مىگردد ، جبان و بزدل است ، ضعيف القلب است [ به معناى همان ترسو بودن است كه مىگوئيم . فلانى دل و جرئت فلان كار را ندارد ، يا به معناى ضعيف الاراده است كه آنجاها كه جاى تصميمگيرى است ناتوان است . ] و مانند اينها از تعابير ديگر ، نظير حسود - حقود ، هلوع ، منوع ، جزوع و . . .
و امّا عيوبى كه مربوط به افعال شخص است آن هم افعالى مرتبط به امر دينش : مثلا بگوئيم :
فلانى دزد است ، بسيار دروغگو است ، شرابخوار است ، خائن است ،
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 288
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٨٨