( تنبيهات مسئله )
قوله : ثم الظاهر :
سابقا مبحث اوّل يعنى بحث حكمى غيبت كه تمام شد ، نكاتى را به عنوان تنبيهات مسئله آوردند كه سه نكته بود :
1 - غيبت نه تنها معصيت و حرام است بلكه از معاصى كبيره است .
2 - غيبت مؤمن حرام است ولى غيبت مسلم و مخالفين جايز است .
3 - غيبت مكلّف مؤمن و صبى مميّز حرام است دون المجنون و غير المميّز . حال مبحث دوّم هم كه بحث موضوعى بود تمام شد و صور مسئله را ذكر كرديم ، و از اينجا به بعد تنبيهات مطلب را بيان مىكنيم :
تنبيه اوّل : آنچه كه از غير واحدى از روايات و نيز غير واحدى از كلمات فقهاء استفاده مىشود و رأى ما هم همين است ، اينكه غيبت دائرهاش وسيع بوده و مصاديق متعدّدى دارد و موارد زير را شامل مىشود :
1 - بيان نقص و عيب مربوط به بدن و خلقت شخص .
2 - بيان نقص مربوط به حسب و نسب او .
3 - بيان عيبى كه مربوط به خلق و خوى او است .
4 - بيان نقصى كه مربوط به عمل او است .
5 - بيان عيبى كه مربوط به قول و گفتار او است .
6 - بيان عيبى كه به دين و آئين شخص مرتبط است .
7 - بيان عيبى كه به امرى از امور دنيوى او مربوط است ، حتى اگر عيب به جامه يا منزل يا مركب سوارى او و . . . مربوط باشد .
در روايتى هم امام صادق عليه السّلام به ابعاد گوناگون غيبت اشاره كردهاند آنجا كه فرموده : وجوه و عناوين و ابعاد عبارتند از : بيان عيبى در خلق [ ممكن است