دائرهاش محدودتر بود و در برخى كلمهء مؤمن بود و به مقتضاى اطلاق و تقييد ، يا قدر متيقّن ، يا قرينهء مناسبت حكم با موضوع مىگوئيم : غيبت مؤمن حرام است و لا غير . ]
2 - رواياتى كه در رابطه با حكمت حرمت غيبت وارد شده : [ همانطورى كه لباس شهرت تحريم شده چون سبب اشمئزاز مردمان و در نتيجه تنّفر و نفرت قلبى آنها از شخص مىگردد و بناء شريعت بر تأليف قلوب است ، هكذا غيبت هم موجب تنفر و بيزارى از مغتاب مىشود و تاليف قلوب ميان مؤمنين است نه كسانى كه بايد از آنها تبرىّ جست . ]
3 - رواياتى كه در رابطه با غير مؤمن وارد شده و حال او را در نظر شارع مجسّم مىكند كه وى اصلا حرمت و احترامى ندارد و . . . با اين ملاحظات ، مسئلهء جواز غيبت مخالفين خالى از اشكال است . [ و به فرمودهء حضرت امام ره :
فنعم ما قال المحقّق صاحب الجواهر : انّ طول الكلام فى ذلك كما فعله فى الحدائق من تضييع العمر فى الواضحات « 1 » ]
نكتهء سوم : قوله : ثم الظاهر : مؤمنى كه به سن بلوغ و تكليف رسيده قطعا غيبتش حرام است و مصداق اكمل روايات است ، و امّا بچّهء مؤمن كه هنوز به سنّ بلوغ نرسيده ولى مميّز است و خوب و بد را تميز مىدهد ، عيب و كمال را مىفهمد و اگر بشنود كسى پشت سر او چيزى گفته متأثر و ناراحت مىشود ، آيا غيبت صبّى مميّز يا صبيّهء مميّزه جايز است يا خير ؟
مرحوم شيخ مىفرمايد : ادلّهء حرمت غيبت ، صبّى مميّز را هم شامل است بنابراين غيبت او جايز نيست و در مجموع چهار دليل بر دخول صبّى مميّز در حكم غيبت اقامه مىكنند :
هامش
( 1 ) المكاسب المحرّمة ج 1 ص 252 .