است و دليلى هم بر حرمت غيبت كفّار وارد نشده و احترامى هم براى آنها قائل نيستيم .
انّما الكلام در مخالفين و اهل سنّت است : آيا غيبت مخالفين جايز است يا حرام ؟
مرحوم شيخ مىفرمايند : از ظاهر اخبار اين گونه استفاده مىشود كه حرمت غيبت ، مخصوص مؤمنين است و شامل مخالفين نمىشود [ آنها گرچه مسلمان باشند ولى مؤمن نيستند . ] پس غيبت آنان جايز است همانطور كه لعن آنان جايز است [ اظهار تبرىّ از آنان لازم است و . . . ]
قوله : و توهّم : از مرحوم محقّق اردبيلى حكايت شده كه وى غيبت مخالفين را حرام مىدانسته « 1 » و شايد متوهّم ايشان باشد ، و به هر حال اگر كسى بگويد : آيهء شريفه اطلاق دارد و تعبير به : لا يغتب بعضكم بعضا مطلق مسلمان را شامل است و اختصاص به مؤمنين ندارد ، و نيز روايت نبوى : من اغتاب مسلما او مسلمة ، يا روايت ديگر ، اربى الربا عرض الرجل المسلم و . . . اطلاق دارند و مطلق مسلمان را شامل مىشوند ، پس چرا حرمت غيبت را به شيعهء اثنى عشرى اختصاص مىدهيد ؟
مرحوم شيخ به دو بيان اين توهم را دفع مىكنند :
بيان اوّل : بر فرض عموميّت و اطلاق مذكور مىگوئيم : تنها اين آيه و بعض روايات كه نيست بلكه ما از خارج يقين داريم و اين مسئله از ضروريّات مذهب شيعه است كه مخالفين احترامى ندارد و احكام اسلام بر آنها جارى نمىشود مگر در موارد اندكى كه از باب ضرورت و براى حفظ نظام زندگى شيعيان ، احكام اسلام بر آنها بار شده است از قبيل موارد زير : 1 - اگر چيزى با بدن آنها ملاقات
هامش
( 1 ) مصباح الفقاهة ج 1 ص 324 .