قوله : و من اوضح : شيطان نقشههاى گوناگونى دارد و براى هر فرد و گروهى دامهائى گسترده است و يكى از بارزترين مصاديق تسويلات و تزئينات شيطان [ كه كار را براى آدمى زينت مىدهد و به او تلقين مىكند كه اين كار خوب است ] عبارتست از اينكه :
گاهى اشخاصى هستند متجاهر و بىباك و علنا فسق و فجور انجام مىدهند و از اينكه ديگران هم بفهمند ابائى ندارند .
ولى گاهى مردى است مقدسمآب و متسّتر و مىخواهد در ظاهر شئونات دينى را حفظ كند و خوش ندارد كه كسى از اسرار و انگيزههاى باطنى او مطّلع شود ، و از طرفى هم در قلب از غناء خوشش مىآيد و مىخواهد به هر نحوى شده به آن برسد و تفرّج هموم كرده و تنزّه و دورى از غموم پيدا كند ، و لذّتى ببرد
لذا گاهى آن آهنگ خاص را زمزمه مىكند و خيال مىكند كه چون شعر عاشقانهاى نخوانده يا حركات خاصّى نكرده ايرادى ندارد [ و در واقع مىخواهد سر خدا را كلاه بگذارد غافل از اينكه سر خود را كلاه گذاشته . ]
و گاهى به جاى اينكه اين كيفيت را در اشعار عاشقانه و ترانههاى كذائى قرار دهد ، چند بيت شعر حكمتآموز و پند و موعظه و غيره را [ كه اصل خواندن آنها بلامانع است ] انتخاب كرده و آهنگ خاص را در اشعار مذهبى پياده مىكند و معاذ الله تغنّى و آوازهخوانى مىكند ، يا به نزد خوش صداها رفته و از آنها مىطلبد كه اين كار را بكنند تا او لذت ببرد .
و گاهى اگر امكانات مالى داشته باشد مجالسى به اين منظورها تشكيل داده و انسانهاى خوش صدا را دعوت كرده و آنها دم مىگيرند و باهم اين آهنگ را پياده مىكنند و جذابيّت آن صد چندان مىشود و نام اين مجلس را مجلس عزا دارى براى امام حسين عليه السّلام مىگذارد . و از اين مجلس و آهنگ لذتى مىبرد كه
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 191
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٩١