بگويند [ اين جمله همهء غناءها را مىگيرد و تخصيص اكثر پيش نمىآيد . ]
مرحوم محقق اردبيلى ره « 1 » و غير او « 2 » هم در اين راهحلّ از شهيد ثانى متابعت كردهاند .
4 - راهحلّ چهارم از سوى مرحوم سيد جواد جبل عاملى صاحب مفتاح الكرامة پيشنهاد شده است : ايشان گمان كردهاند كه اساسا كلمهء مطرب در تعريف مشهور از واژهء طرب به معناى خفة تعترى الانسان . . . نيست تا آن اشكال پيش آيد ، بلكه از واژهء طرب به معناى حسن و رجوع و مدّ است و مراد از اطراب ، مدّ الصوت ، تحسين الصوت ، ترجيع الصوت است نه ايجاد طرب به معناى خفّت . . . و به مجمع البحرين طريحى « 3 » و ديگران اعتراض كرده كه آنها اطراب را از واژهء طرب به معناى اوّل گرفتهاند . و بعد براى اثبات مدّعاى خود به سه كلام از اهل لغت به عنوان شاهد استشهاد كرده :
1 - جوهرى در صحاح اللغة گفته : تطريب در صوت عبارتست از :
مدّ و تحسين صوت « 4 » [ كشيدن و نيكو كردن آن ]
2 - فيومى در مصباح المنير گويد : فلان طرب فى صوتهاى رجعّه و مدّه يعنى تطريب در صوت به معناى ترجيع مدّ صوت است .
3 - فيروزآبادى در القاموس المحيط گويد : كلمهء غناء بر وزن كساء عبارتست از : صوتى كه به آن تطريب شود . و قاموس گفته : تطريب همان اطراب است .
[ گويا كسى مىگويد : بحث ما در اطراب است و شواهد مذكور از تطريب است و چگونه شاهد ما است ؟ جوابش اينست كه تطريب همان اطراب است
هامش
( 1 ) مجمع الفائدة ج 8 ص 57
( 2 ) حدائق ج 18 ص 101
( 3 ) مجمع البحرين ج 2 ص 109
( 4 ) صحاح ج 1 ص 172 مادّه طرب