2 - مساوات به تساوى كلّى : يعنى هر غنائى صوت لهوى است ، و هر صوت لهوى هم غناء است . مختار مرحوم شيخ همين احتمال است و بعدا نيز همين را تقويت خواهند كرد . و نتيجهء اين احتمال روشن است و آن اينكه : مطلق غناء حرام است از باب اينكه : همهء آنها صوت لهوى هستند .
3 - عموم و خصوص من وجه : يعنى برخى از غناءها صوت لهوى هستند و برخى از غنائها صوت لهوى نيستند و برخى از صوتهاى لهوى هم غناء نيستند . اين احتمال را هم احدى قائل نشده و بر فرض قبول بايد گفت : آنكه مادّه اجتماع و تصادق مىباشد حرام است و لا غير ، و ازادّله بيش از آن مستفاده نيست و امّا غناء بدون صوت لهوى لا دليل على حرمته .
4 - عموم و خصوص مطلق از جانب غناء : يعنى غناء يك عنوانى باشد اعّم مطلق از صوت لهوى ، و صوت لهوى اخص مطلق باشد .
در اين فرض بايد گفت : غناء در شرع انور دو قسم دارد : 1 - قسم حلال 2 - قسم حرام و آن غنائى است كه صوت لهوى بر او صادق است و قسم ديگر حرام نيست .
سرّ مطلب آنست كه مناط حرمت ، غناء بما هو غناء نيست بلكه غناء بما هو صوت لهوى است و اگر علت تامّهء حرمت صوت لهوى بودن است قانون علّت آنست كه : العلّة تخّصص يعنى علّت و مناط اگر دائرهاش محدود بود موجب تخصيص و تضييق حكم و معلول مىگردد و دائرهء او را هم محدود مىكند .
نظير : لا تأكل الرمّان لانّه حامض .
5 - عموم و خصوص مطلق از ناحيهء صوت لهوى : يعنى صوت لهوى عنوان اعّمى باشد و برخى از صوتهاى لهوى غناء باشند و برخى نباشند [ به نظر مىآيد همين احتمال صحيح باشد زيرا كسى كه بىجهت نعرهء مستانهاى سر مىدهد اين صوت لهوى هست ولى غناء نيست . ]
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 173
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٧٣