است و با چشم عادى هم مىتوان آن را مشاهده نمود .
ولى زهره و امثال آن چون خيلى از ما فاصله دارند حيلولت آنها ميان شمس و ارض به چشم عادى مشاهده نمىشود آرى با چشم مسلّح و تلسكوپهاى قوّى امروزى مىتوان براحتى آن را درك كرد . ]
[ يا مثلا خبر دهد از اينكه چرا ماه در شب اوّل به شكل هلالى مشاهده مىشود و سپس در تربيع اوّل يعنى تا شب هفتم نيمه تمام مىگردد و در تربيع دوّم يعنى شب چهاردهم بدر تمام مىشود و در تربيع سوم يعنى شب 21 باز بهتدريج از آن كاسته شده و نيمه مىگردد و در تربيع چهارم يعنى شب 28 بهكلى ناپديد مىگردد و بقول قرآن :
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ
] « سوره يس 39 » حال سئوال اينست كه : آيا خبر دادن از اوضاع فلكيه [ خسوف - كسوف - اقتران كواكب به يكديگر - ابتعاد آنها از يكديگر و . . . ] براساس محاسبات نجومى كه مبتنى بر سير كواكب است ، شرعا جايز است يا حرام ؟
مرحوم شيخ مىفرمايد : آرى چنين اخبارى بلامانع است [ همانطورى كه دانشمندان علوم تجربى براساس مطالعات و آزمايشها خبر مىدهند كه مثلا فلان معجون گياهى فلان اثر را دارد ، فقيهان در اثر محاسبات فقهى و اصولى خبر مىدهند كه فلان كار مثلا واجب است و حكمى را استنباط مىكنند ، همچنين منجّمين هم در رشتهء تخصّصى خود روى مطالعات و محاسبات فلكى چنين اخبارى داشته باشند . ] پس چنين اخبارى حرام نيست بلكه جايز است . و اخبار از اوضاع فلكى دو گونه است :
1 - گاهى به صورت جزمى و به ضرس قاطع است ، اگر اخبارش مستند به برهان باشد كه مقدّمات آن از امور يقينى تشكيل يافته است .
2 - و گاهى به صورت ظنّ و گمان خبر مىدهد ، اگر اخبارش مستند به يك سلسله امارت ظنيّه باشد .