( 5 ) ( مسأله پنجم - تطفيف )
پنجمين مسئله از مسائل نوع چهارم ، پيرامون يكى ديگر از اعمال محرّمه به نام « تطفيف » است . و در اين رابطه چهار نكته مطرح است :
نكتهء اوّل : معناى لغوى و اصطلاحى تطفيف :
كلمهء تطفيف مصدر باب تفعيل و از مادّهء طفف مشتق است ، و طفيف به معناى چيز اندك و ناچيز است ، و چون كنار هر چيزى ، اندكى از آنست به آن طف مىگويند .
و واژه تطفيف بهمعناى تنقيص و تقليل است ، يعنى كم كردن و كاستن از چيزى ، و مطفّف به كسى گويند كه هر چيزى يا كارى را كم كند و از آن بكاهد و آن را ناقص سازد ، چه كم كردن از كيل و وزن باشد ، و يا از شمارش و ذرع و متر و هكتار و جريب و . . . باشد كه از اينها بدزدد و كارى را ناتمام انجام دهد و حتى مأمور يا مزدورى كه مدّت كارش را ناقص نموده و از وقت مىدزدد مطفّف است .
امّا در اصطلاح :
تطفيف در مصطلح فقهاء بهمعناى كمفروشى و تقليل در دادوستد است منتها دو گونه تفسير شده :
الف : به عقيده شيخ اعظم ره تطفيف كم كردن و كاستن از كيل و وزن است و مخصوص اجناس و امتعهاى است كه مكيل يا موزون باشند و امّا كم كردن و تنقيص و بخس در شمارش در اجناس معدودات مثل تخممرغ و گردو و . . . و در چيزهائى كه به ذرع و متر هكتار و جريب معامله مىشود مثل پارچه و زمين و . . . از لحاظ موضوع داخل در عنوان تطفيف نيستند ، آرى از لحاظ حكمى به