1 - امام ( ع ) فرموده : پيامبر خدا ( ص ) نهى فرمودهاند از اينكه فردى از حيوان بر انگشتر منقوش گردد ، « 1 » و نقش همان مجرّد كشيدن يا حكّاكى صورت است . [ در روايت دو مطلب قابل توجّه است يكى اينكه مادّهء نهى آيا ظهور در تحريم دارد يا خير و تا ظهور ثابت نشود به اين حديث بر تحريم تصوير نتوان استدلال كرد ديگرى اينكه آيا كلمهء خاتم و انگشتر خصوصيت دارد يا صرفا از باب مثال ذكر شده ؟ اگر خصوصيت داشت باز به درد ما نمىخورد و بايد حمل بر مثال شود . و اثبات هردو مطلب مشكل است . ]
2 - امام ( ع ) فرموده : « 2 » رسول خدا ( ص ) از تزويق بيوت نهى فرمودهاند ، راوى گويد : پرسيدم : تزويق بيوت چيست ؟ حضرتش فرمودند : تصاوير تماثيل است [ دو نسخه در اين روايت هست : يكى همين كه در متن آمده به صورت مضاف و مضاف اليه و منظور ايجاد كردن و ساختن تمثالها است .
و يكى هم اينكه التصاوير و التماثيل باشد كه در اين صورت تصاوير بهمعناى ساختن تصوير و تماثيل يعنى ايجاد تمثال و مثال شيئى است كه ظهور در تجسّم دارد . ]
اين حديث جمع مضاف يا با الف و لام بوده و مفيد عموم است يعنى چه با جسميّت و يا بدون آن [ ولى دو نكته باز مورد عنايت است 1 - مادّه نهى ظهور در تحريم دارد يا نه 2 - كلمهء بيوت آيا خصوصيتى دارد مثل خاتم يا ندارد و از باب مثال و حمل بر فرد غالب است كه غالبا تصاوير را براى زينت بيوت به كار مىبرند . ]
3 - فرازى از روايت تحف العقول « 3 » هنگامىكه صناعات جايز و حلال را بر
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ج 12 ص 221 باب 94 حديث 6
( 2 ) وسايل ج 3 ص 560 باب 3 حديث اوّل .
( 3 ) در اوّل كتاب گذشت .