البته باز مرحوم شيخ توضيحى ندادهاند ، ولى جا دارد بگوئيم : اگر فقط مرد باشد و زوجهاش و نامحرمى نباشد كه بحثى نيست ولى اگر نامحرمى باشد كه مورد بحث ما است بايد گفت اكثر عناوين مذكور بر اينهم منطبق است زيرا اين نيز موجب ايذاء - هتك حرمت و . . . يا لهو و باطل و مهيّج شهوت و . . . مىباشد پس على القاعده بايد حرام باشد ولى به قدر متيقن اكتفا شده است . ]
قوله : و ظاهر الكلّ : فرع ديگر اينست كه : گاهى تشبيب نسبت به زن معيّن و مشخصّى است كه اين قدر متيقن از حرمت است .
ولى گاهى نسبت به يك زن مبهمه است يعنى زنى را در قّوهء خيال خود تصوير مىكند و شروع مىكند به تشبيب آن ، آيا اينهم حرام است ؟
مىفرمايند : ظاهر كليّه قائلين به حرمت تشبيب يا ظاهر كل اعم از قائلين به حرمت يا قائلين به جواز تشبيب ، اينست كه اين قسم از تشبيب جايز است . [ بر مبناى استدلال به هتك حرمت و ايذاء و . . . آرى ولى بر مبناى استدلال به لهو و باطل و . . . نبايد فتوى به جواز داد و اين سخن شيخ ره بر مبناى مشهور است نه بر مبناى خودش . ]
قوله : و امّا المعروفة : گاهى زن معيّنى را كه شخص تشبيب مىكند ، شنونده هم آن زن را مىشناسد در اين صورت تشبيب حرام است .
ولى گاهى شنونده آن زن را نمىشناسد و علم تفصيلى ندارد ، چه علم اجمالى داشته باشد و اجمالا بداند كه گوينده زن معيّنى از اين چند زن را قصد كرده و يا حتى علم اجمالى هم نداشته باشد و اصلا نداند كه گوينده زن معيّنى را مدّنظر دارد يا نه ، آيا چنين تشبيبى هم حرام است يا نه ؟ مىفرمايند : اين قسم محلّ اشكال است [ وجه اشكال اينست كه اگر ملاك را تهييج شهوت بگيريم در اينجا
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 485
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤٨٥