( 3 ) ( مسئله سوّم - تشبيب )
مسئله سوّم از مجموعهء بيست و هشت مسئلهء نوع چهارم ، پيرامون يكى ديگر از اعمال و كارهاى حرام است كه متعلّق معاوضه قرار نمىگيرد . و اكتساب به آن نيز مثل مسئله دوّم ، متعارف نيست ولى چون عند المشهور از اعمال محرّمه است ، به مناسبت در اينجا ذكر شده است . و آن مسئلهء تشبيب است كه مصدر باب تفعيل است .
بحث موضوعى : در تعريف تشبيب مرحوم محقق ثانى در جامع المقاصد « 1 » چنين فرموده :
ذكر محاسن المرئة و اظهار شدّة حبّها بالشعر ، يعنى تشبيب عبارتست از اينكه شخصى محاسن و زيبائيهاى زنى را بيان كند [ مثلا چشم و ابروى او را توصيف كند ، لبهاى او را و . . . اين شعر شاعر :
تاللّه يا ظبيات القاع قلن لنا * ليلاى منكّن ام ليلا من البشر .
] و شدت محبّت و علاقهء خود را [ كه همان عشق باشد ] به آن زن اظهار كند ، و اين هم در قالب شعر باشد [ كه تأثير سحرآميزى در روح مستمع مىگذارد . ]
بحث حكمى : عدّهاى از فقهاء عظام از قبيل شيخ در مبسوط « 2 » محقق اول « 3 » - علامه « 4 » شهيد اوّل « 5 » شهيد ثانى « 6 » و محقّق ثانى « 7 » رضوان الله عليهم فتوى
هامش
( 1 ) جامع المقاصد ج 4 ص 28 .
( 2 ) مبسوط ج 8 ص 228 .
( 3 ) شرايع ج 4 ص 128 .
( 4 ) تذكرة ج 1 ص 582 .
( 5 ) دروس ج 3 ص 163 .
( 6 ) مسالك ج 2 ص 323 .
( 7 ) جامع المقاصد ج 4 ص 28 .