اعانت بر حرام است ولى اگر به داعى شراء و تملك اين بيع را انجام داد ، بحث مىشود كه آيا اعانت بر شرط هم اعانت بر مشروط [ خود خمر درست كردن ] است و حرام است ؟ يا اعانت بر مشروط نيست و بالنتيجه حرام نيست نه از باب اعانت بر حرام و نه از باب اعانت بر تجرّى ؟
مگر دليل خاصّى بر حرمت شرط باشد كما فى الغرس ، و كما در اولويّت مستفاد از لعن غارس نسبت به ما نحن فيه كه بالا ذكر شد .
3 - مجرد بيع عنب به كسى كه حين البيع از قصدش خبر نداشتيم و بعد البيع به ارادهء جديد تصميم گرفت به استفادهء حرام اين هم حرام نخواهد بود نه از جهت شرط كه اعانت بر مقدمهء حرام باشد [ چون در اعانت قصد لازم است و ما از قصد غير خبر نداشتيم ] و نه از باب اعانت بر مشروط و خمر درست كردن [ چون نسبت به اينكه فروشنده اصلا قصد و داعى نداشته ] اين امر سوّم هم قبلا در و ان علم انّه سيخمر . . . بيان شد .
نتيجه : تا اينجا به اين نتيجه رسيديم كه اعانت بر شرط الحرام ، اعانت بر حرام نيست .
قوله : و من ذلك : هم در تبصرهاى كه به صورت نعم لو لم يعلم . . . و ان علم انه سيجعله خمرا بارادة جديدة ، و هم در جمعبندى كه به صورت فتحصل مما ذكرنا در بند سوّم آن گفته شد ، ملاك ، علم به قصد حالى است نه قصد استقبالى به بيانى كه گذشت .
حال مىفرمايند : از اين مطلب مذكور ، اشكال و مناقشهء كلام محقّق ثانى ره در حاشيهء ارشاد دانسته مىشود .
بيان ذلك : بعضى فرمودهاند : بيع العنب ممن يعلم انه يجعله خمرا ، ممنوع است ، و دليل آنها اين است كه : چنين بيعى اعانت بر اثم است و به حكم آيهء
وَ لا تَعاوَنُوا
حرام است .