محسوب مىشود يا نه ؟ در جواب مىفرمايند :
مقدّمه : يكى از بحثهاى اصولى ، بحث از مقدّمهء واجب است . و در اينكه آيا مقدّمهء واجب مطلق واجب به وجوب شرعى است ؟ يا مطلقا واجب نيست ؟ يا تفصيل در كار است ؟ اقوالى مطرح است كه فهرستوار در پايان مبحث مقدّمهء واجب از اصول فقه ، تحت عنوان النتيجه بيان شده ، يكى از آن تفصيلات كه منسوب به شيخ اعظم است اينكه :
هرمقدمهاى از مقدمات واجب كه به قصد توصل به ذى المقدمه انجام بگيرد ، آن مقدمه شرعا واجب است و هرمقدمهاى كه به اين منظور انجام نگيرد ، وجوب شرعى نخواهد داشت .
حال نظير اين مباحث در مورد مقدمهء حرام نيز قابل طرح است ، اگرچه در اصول براى اين قسمت بحث مستقلّى عنوان نشده ولى جا دارد كه بگوئيم : آيا مقدمهء حرام مطلقا حرام است ؟ يا مطلقا حرام نيست ؟ يا تفصيل در كار است ؟
يكى از تفصيلات كه ما نحن فيه بر آن مبتنى است اينكه : آندسته از شروط و مقدمات حرام كه به قصد توصل به خود مشروط و ذى المقدّمه محرّم انجام مىشوند حرام هستند و آنها كه به اين قصد انجام نمىگيرند حرام نيستند . با حفظ اين مقدّمه مىگوئيم : آيا اعانت بر شرطى از شروط حرام ، مقدمهاى از مقدمات حرام [ با همان دو ويژگى :
1 - مقدّمهء مشتركه بين معصيت و غيره باشد .
2 - علم داشته باشيم كه معان از آن مقدّمه استفادهء حرام خواهد كرد . ] از باب اعانت بر اثم بوده و بالنتيجه مشمول آيهء
وَ لا تَعاوَنُوا
است يا خير ؟ مسئله مبتنى مىشود بر دو مبنائى كه در مقدّمه اشاره شد و آن اينكه :
مبناى اوّل : اگر در مبحث اصولى مقدمة الحرام مبناى ما اين شد كه : هر مقدمهاى از مقدمات حرام كه به قصد توصّل به حرام انجام پذيرد ، حرام شرعى