را در مفهوم اعانت اخذ كردهاند .
قوله : و ربما زاد : نظريهء دوّم : بعض المعاصرين [ به قول مرحوم شهيدى مراد فاضل نراقى صاحب كتاب عوائد الايام « 1 » و على قول مرحوم شيخ محمد تقى اصفهانى صاحب حاشيه بر معالم است . ] در باب اعانت دو چيز را معتبر دانسته و گفته :
اعانت در صورتى است كه دو امر باشد :
1 - قصد : يعنى معين به نيت تحقق معان عليه از معان ، وسيلهء آن را فراهم سازد .
2 - علاوهبرآن ، معان عليه هم در خارج تحقّق پيدا كند ، تنها در اين صورت است كه مفهوم اعانت صدق مىكند . و اين بعض گمان كرده كه اگر معين كارى را به قصد انجام فلان حرام از ديگرى انجام بدهد . و برخى از مقدمات حرام را به قصد توصل به حرام مرتكب شود ، ولى حرام در خارج از غير محقّق نشود [ مثلا فروشنده انگورها را فروخت و به مشترى هم تحويل داد ولى قبل از خمر ساختن مشترى مرد ، يا دستگاه شرابسازى او نابود شد و . . . و بهرحال حرام انجام نگرفت . ]
در چنين فرضى كار معين و فروشنده از اين جهت كه اعانت بر اثم بر او صدق كند حرام نيست [ چون به عقيدهء اين بعض اين فعل عنوان اعانت بر اثم ندارد . ] آرى از جهت قصد بر اعانت و نيّت اعانت و در حقيقت از باب تجرّى و نيّت معصيت كار حرام كرده ، و فاضل معاصر هم مثل مشهور عقيده دارد كه تجرّى حرام و موجب عقوبت است و اشتغال به مقدمات فعل حرام به قصد توصل به حرام و تحقّق حرام ، حرام است و عقاب دارد . و اگر علاوهبر اين آن حرام در خارج انجام گرفت و اعانت مصداق پيدا كرد ، اين فعل فاعل و كار بايع
هامش
( 1 ) عوائد الايّام ص 26 .