مايعات متنجّسه است و لا ريب در اينكه مايعاتى از قبيل : روغن - گل - رنگ - شيره و . . . وقتى متنجّس مىشوند اينها از عمل شيطان نيستند [ نه خود آن مايع خارجى از عمل شيطان است ، نه آن عين نجس كه خون يا بول و . . . باشد از عمل شيطان است ، و نه آن ملاقات اتفاقى ميان نجس و مايع از عمل شيطان است . ] پس طبعا وجوب اجتناب مطلق هم نخواهند داشت ، زيرا كه : وجوب اجتناب مطلقا مال رجس من عمل الشيطان است « صغرى » و مايعات متنجّسه رجس من عمل الشيطان نيستند « كبرى » .
پس وجوب اجتناب مطلق مال مايعات متنجسه نيست و اين مايعات ، محرّم الانتفاع على الاطلاق نيستند ، و هو المطلوب .
2 - احتمال دوّم : مراد از عمل الشيطان ، ظاهر كلام نباشد بلكه منظور عمل المكلّف باشد منتها اينكه به شيطان نسبت داده شده ، بخاطر آنست كه اين كار خلاف و معصيت بوسيلهء اغواء و فريب دادن شيطان انجام گرفته و چون شيطان درون يا برون سبب شده كه اين معصيت از مكلف صادر شود لذا به علاقهء سببيت و مسبّبيت به شيطان نسبت داده شده ، كما اينكه ساير معاصى از غيبت كذب و . . .
را نيز به شيطان نسبت مىدهيم و مىگوئيم : اين شيطان بود كه اين كار را كرد يا باعث اين كار شد كه به لحاظ اغواء او به او مستند مىشود .
حال اگر مراد آيه اين باشد بدنبالش كه فرموده :
فَاجْتَنِبُوهُ
اين امر و حكم است و وقتى حكم به عين خارجى مستند مىشود و
فَاجْتَنِبُوهُ
اى فاجتنبوا الخمر و الميسر و . . . از آنجا كه ظاهرا نامعقول است بناچار بايد به تناسب ، فعلى از افعال اختياريهء مكلف مقدر باشد ، و فعل مناسب در مورد خمر همان شرب است . و در مورد ميسر همان لعب و بازى كردن است ، و در مورد انصاب همان پرستش است و . . . آنگاه معناى آيه اينست كه : از اين انتفاعات خاصه اجتناب كنيد ، يا از استعمال خمر و ميسر و . . . بر نحو خاص [ كه مستند به اغواء شيطان مىباشد ]