هم به طور اوراد و وظايف ، تلاوت آن آسان باشد ؛ و هم در حفظ كردن و فهم معنى ، مطلب آن به سامعين به سهولت دست دهد ؛ و نزول تدريجى كلام اللّه ازين جهت بوده كه مردم برطبق هرگونه پيش آمدها طورى از آن هدايت حاصل كنند كه مناسب همان احوال باشد ؛ تا امّتى كه در آينده معلّم و رهنماى تمام دنيا شدنى است ، موقع و محل هر آيه و حكم را به خوبى فهميده و محفوظ دارد ، تا براى نسل هاى آينده هيچ مورد و محلّى باقى نماند كه آيتى را بى موقع به كار ببرند .
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً ( 107 ) وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا
( 108 )
بگو : ايمان آريد به آن ، يا ايمان نياريد ؛ ( هر آئينه ) آنان كه داده شده ايشان را علم پيش از وى ، چون خوانده مىشود بر ايشان ، مى افتند بر ذقن ها ( بر روى خود ) سجده كنان .
و مى گويند : پاك است پروردگار ما ؛ هر آئينه هست وعدهء پروردگار ما كرده شده .
تفسير : قبول كنيد ، يا نكنيد ؛ حقّانيّت قرآن و تصديق رسول اللّه ( ص ) را علماى منصف مزاجى مى كنند كه از بشارات كتب سابقه آگاهند . آنها اين كلام را شنيده به زنخ هاى خود « 1 » به سجده مى افتند كه :
سبحان اللّه ! اين چه كلام عجيب و لطيف است ! بى شك وعدهء خداوندى كامل شدنى بود ؛ چنان كه به زبان موسى ( ع ) در كتاب استثناء « 2 » تورات اين عبارت جارى شده بود : ( اى بنى اسرائيل ) من از بين برادران شما ( بنى اسمعيل ) پيغمبرى را مبعوث خواهم كرد ، و در دهن وى كلام خود را خواهم انداخت ! بدون شك و
هامش
( 1 ) . با چانه هاى خود
( 2 ) . سفر تشنيه