وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً
( 41 )
و نمى افزايد در حق ايشان مگر رميدن را .
تفسير : قرآن كريم با عناوين مختلفه و دلايل و شواهد گوناگون به اين مشركين تلقين مى فرمايد ؛ ليكن به جاى اينكه نصيحت حاصل كنند « 1 » ، اين بدبختان نفرت زياد مى كنند ، و از آن رم مى خورند « 2 » ، و وحشت مى كنند .
قُلْ لَوْ كانَ مَعَهُ آلِهَةٌ كَما يَقُولُونَ
بگو : اگر بودند باخدا معبودان ديگر ؛ چنان كه مى گويند ؛
تفسير : يعنى ، اصنام و غيره كه آنها شريك خدائى و سهيم الوهيّت وانمود كرده مى شوند .
إِذاً لَابْتَغَوْا إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا
( 42 )
آنگاه طلب كردندى بسوى خداوند عرش راه منازعت را !
تفسير : هرگز پسند نداشتند كه محكوم غير شوند ؛ بلكه مى خواستند همه يك جا و متّحدشده ، تخت سلطنت خدا ( ج ) را واژگون سازند ! اگر به اوشان « 3 » گفته شود كه چون در مقابل مالك عرش تمام زور و اقتدار آنها بى سود است ، لهذا به عبادت يك مخلوق عاجز و ناتوان پرداختن منتهاى بى خردى است ؛ و اگر براى تقرّب مالك عرش ، معبودان موجود باشند ؛ چنان كه كفّار زعم مى كنند ، البتّه خود آن معبودان باطله ، به توحيد و رضاى آفرينندهء عرش راضى ، و خواستار قرب او تعالى اند ؛ پس براى عابدين آنها هنوز ضرورتر ديده مىشود كه فكر توحيد و رضاى خداوند ( ج ) بزرگ را نمايند ؛ زيرا ، خداى توانا به زبان تمام انبيا و به وسيلهء فطرت انسانى از شرك اظهار بيزارى كامل نموده است . پس ، جاى تعجّب است كه اين احمقان به چگونه راهى كوركورانه روان مى باشند .
هامش
( 1 ) . پند بگيرند ،
( 2 ) . رم مى كنند ، مى رمند ،
( 3 ) . به ايشان