بِالْخَيْرِ وَ كانَ الْإِنْسانُ عَجُولًا
( 11 )
به نيكوئى ؛ و هست آدمى شتابكار .
تفسير : قرآن مردم را بسوى بزرگترين نيكوئى دعوت مىدهد « 1 » ؛ و مژدهء اجر زياد را به آنان مى رساند ؛ و از خطرات بدى آگاه مى سازد ؛ ليكن حال حضرت انسان اين است كه با اينكه همه سخنان نيكو را مى شنود ؛ به آرزوى تمام ، بدى را براى خود طلب مىكند ؛ چنان كه كسى در طلب نيكى باشد . و يا ، عوض اينكه طلب نيكى كند چشم هاى خود را بسته ، به سرعت زياد بسوى گناه ها و بدى ها مى شتابد .
بلكه بعض بدبختان به الفاظ واضح و آشكار مى گويند :
« وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ »
( الانفال ، ركوع 4 ) . ( خدايا ، اگر اين پيغمبر در دعوى خود صادق است ؛ از آسمان بر سر ما سنگ ببار ؛ و يا عذاب سخت نازل كن ! )
بعضى بى خردانى كه مغلوب قهر و غضب مى شوند ، دربارهء خود و يا اولاد خود و غيره دعاى بد مى كنند ؛ و گروهى نفع عاجل دنيا را معبود خود ساخته ، حلال و حرام را فرق نكرده ، بدان سو مى شتابند ؛ و نمى دانند كه در زير اين گياه سبز و خرّم مار و كژدم « 2 » پنهان است كه بالاخره آنها را به مغاك تباهى و هلاكت خواهند انداخت .
حقيقت اين است كه بنى آدم ، از ناعاقبت انديشى ، هميشه به جلوه و زينت ظاهرى اشيا فريب مى خورد ؛ ليكن بر نتايج و انجام نهائى و بدى و ضرر آن دقّت نمى كند ، و هر سخنى كه در دل او خطور كند ، بر زبان مى آرد ؛ و يا فورا آن را عملى مىكند ؛ و به هر طرفى كه رهسپار شود ، بدون فكر و انديشه رفتار خود را دوام مىدهد ؛ و اگر در عوض اين ، از متانت و تدبر و عاقبت انديشى كار بگيرد ، گاهى « 3 » به اين گونه ضررها روبرو نخواهد شد .
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ
و گردانيديم شب و روز را دو نشانه ؛
تفسير : گاهى تاريكى شب ، و هنگامى روشنى روز ، دراز و كوتاه مى گردد ؛ وقتى ، در هنگام شب
هامش
( 1 ) . فراخوان مىدهد ؛ دعوت مىكند ؛
( 2 ) . كژدم ، عقرب
( 3 ) . هيچگاه