تفسير : اگر شما علوم خارقهء قرآن و اسباب ديگر اعجاز آن را از سبب غباوت خود نمى توانيد بفهميد ؛ ليكن فصاحت و بلاغت معجزانهء آن را ضرور ادراك مى توانيد ، كه راجع به آن چندين بار دعوت و اعلان شده كه تمام جن و انس يك جا شده « 1 » ، مانند اين كلام را آورده نمى توانند « 2 » . پس ، آنگاه كه تمام فصحا و بلغاى عرب ، بدون استثناى احدى ، از آوردن مثل آن بكلّى عاجز و درمانده باشند ؛ از يك غلام گمنام عجمى بازارى چه سان مى توان اميد نمود كه همچه « 3 » كلام معجز نظام را تهيّه و به دنيا تقديم نمايد ؟ !
اگر شخصى از بين تمام عرب ، فرضا ، اين گونه كلام را ساخته مى توانست ؛ او خود آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - مى بود ؛ مگر « 4 » غير از قرآن ، ذخيرهء كلام خود آن حضرت موجود است كه بر موضوعات « 5 » قرآن بحث مىكند ، و آن اگرچه فصاحت و بلاغت انتهائى دارد ، ليكن با كوچك ترين سورهء قرآنى نمى تواند همسرى كند .
إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ لا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
( 104 )
( هر آئينه ) آنان كه ايمان نمى آرند به آيات خدا ، راه ننمايد ايشان را خدا ؛ و ايشان را باشد عذاب دردناك .
تفسير : يعنى ، باوجود دلايل روشن ، شخصى كه تصميم بگيرد كه گاهى « 6 » يقين نخواهم كرد كه قرآن كلام خداوند است ! خداوند ( ج ) هم او را توفيق رسيدن به منزل مقصود عطا نمى فرمايد ، كه هرچه كوشش در فهم آن كند ، نمى فهمد . شخص بدعقيده از هدايت محروم مانده ، بالآخر ، مستحق سزاى شديد مى گردد .
إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ
جز اين نيست كه افترا مى كنند دروغ را ، آنان كه ايمان ندارند به آيات
هامش
( 1 ) . جمع شده ،
( 2 ) . نمى توانند بياورند .
( 3 ) . اين چنين
( 4 ) . امّا
( 5 ) . دربارهء ، پيرامون
( 6 ) . هيچگاه