هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ
( 100 )
ايشان با خدا شريك مقرر مى كنند .
تفسير : كسانى كه به اختيار خود شيطان را رفيق خود مى سازند ، و به جاى اينكه بر خداى يگانه ( ج ) توكّل كنند ، شيطان را مورد توكّل قرار مى دهند ؛ گويا ، او را شريك خداوند ( ج ) مى گردانند ؛ و يا به ذريعهء « 1 » اغواى او چيزهاى ديگر را شريك خدا مقرّر مى كنند ؛ شيطان بر آنها تسلّط و استيلاى كامل پيدا نموده ، و قرار « 2 » آرزوى خود آنها را مى رقصاند .
وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ
( 101 )
و چون بدل كنيم آيتى را به جاى آيتى ؛ و خدا داننده تر است به آنچه فرود مى آرد ، گويند : ( جز اين نيست كه ) تو افتراكننده اى ! بلكه اكثر ايشان نمى دانند .
تفسير : اوّل حكم فرمود كه هنگام قرائت قرآن ، از كيد شيطان رجيم به خداوند ( ج ) پناه برده شود ؛ كه مبادا شما را از اشتغال اعمال خيرتان مانع شود . درين موقع ، بعضى وسوسه هاى شيطان را كه در باب قرآن پيدا مىكند ، تذكار مى فرمايد .
حقيقت اينست كه تمام قرآن به يك مرتبه نازل نشده است ؛ بلكه موقع به موقع ، آيات نازل گرديده است ؛ لذا ، بعض احكام موقّتى و به مقتضاى امر مخصوصى بوده ، سپس هنگامى كه حالات تبديل مى شد ، حكم دوّم نازل گرديده است . مثلا ، در ابتدا قتال ممنوع بود ، كه مسلمانان از آن پرهيز كنند ؛ بعد از مرور
هامش
( 1 ) . به وسيلهء ، به واسطهء
( 2 ) . بروفق ، برطبق